'Files en afstand wennen vanzelf als je ver van je werk woont'

Nederlanders zijn een relatief groot deel van hun tijd kwijt aan woon-werkverkeer. Dat was al een tijd het geval en het is nog steeds zo. Hoe komt het dat wij niet dichter bij ons huis gaan werken of dichter bij ons werk gaan wonen?

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bleek deze week dat Nederlanders gemiddeld 22,6 kilometer van hun werk wonen. Volgens hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS is die gemiddelde afstand al tien jaar vrij constant. "We hebben het met een andere methode nauwkeuriger kunnen meten, maar er is geen significant verschil, hooguit een toename van ongeveer 1 kilometer."

De groei van het flexwerk in die periode speelt hierbij geen rol, want zzp'ers zijn in het onderzoek buiten beschouwing gelaten. Hoe het bij hen zit met de gemaakte kilometers, is voor het CBS moeilijk te zeggen: "Er zijn zzp'ers met opdrachtgevers in het hele land, maar ook veel zelfstandigen die vanuit huis werken en helemaal geen woon-werkverkeer hebben", zegt Mulligen.

Verder terugkijkend is wel een trend te ontdekken naar een grotere reisafstand. In de periode 1985 tot 2008 nam de gemiddelde afstand toe van 15 naar 22 kilometer, het niveau waarop het nu dus stagneert. In die periode speelde de gemiddelde inkomensgroei en de opkomst van de leaseauto een belangrijke rol; er kwamen snel mensen bij die het zich konden permitteren om dagelijks ver naar het werk te reizen.

Psychologisch acceptabel

Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen staat er niet van te kijken dat de afstand tussen werk en woning een soort vaststaand gegeven is. "De psychologische term hiervoor is de wet van behoud van reistijd. Die schrijft voor dat mensen het gemiddeld acceptabel vinden om zeventig tot negentig minuten per dag onderweg te zijn. Let wel: dan gaat het dus om alle verplaatsingen, ook het ritje 's avonds naar de sportvereniging of om boodschappen te doen vallen daar onder."

Pas als deze grens overschreden dreigt te worden, zullen mensen overwegen om van baan te veranderen of dichter bij hun werk te gaan wonen, zegt Tertoolen. "Maar dat is de theorie. In de praktijk heb je vaak te maken met tweeverdieners die op verschillende plaatsen in het land werken. In de crisistijd speelde ook mee dat mensen hun huis moeilijk verkocht kregen, al wordt dat nu wel minder."

Stress

Een woordvoerder van TNO, dat regelmatig onderzoek doet naar de tevredenheid van werknemers over hun baan, zegt desgevraagd dat er geen rechtstreeks verband bekend is tussen de reisafstand en gevoelens van stress. Wel komt uit een eerder onderzoek naar voren dat veruit de meeste werknemers niet lijden onder de afstand tussen werk en woning: 60 procent is er tevreden en 30 procent zelfs zeer tevreden over.

Er is ook onderzoek gedaan per sector, en daaruit blijkt dat in de ICT de meeste mensen te vinden zijn die iedere dag zuchtend en steunend in de auto of trein stappen: bijna 17 procent van de ICT'ers vindt dat de reis te ver is.

Verhuizen

Files en andere ongemakken onderweg hebben in ieder geval nauwelijks invloed op de bereidheid van mensen om ver van hun werk te wonen, stelt verkeerspsycholoog Tertoolen. "Daarbij treedt gewenning op. Er komt een soort gelatenheid over je, je weet ongeveer hoe lang je onderweg bent en je zit je tijd uit. Files zijn vaak voorspelbaar. Als je weet: bij deze brug of bij deze kruising gaat het vaak mis, dan denk je alleen maar: oh, daar gaan we weer."

Bovendien valt een dagelijkse verplaatsing over nauwelijks 20 kilometer nog wel mee. Excessen kent Tertoolen ook wel uit de praktijk: "Ik heb gehoord van iemand die in Noord-Nederland woont en drie keer per week naar Brussel reist. Die vertrekt om 5.00 uur 's ochtends om de files voor te zijn en gaat dan 's avonds weer terug. Dan denk ik: waarom blijf je daar niet slapen? Maar dat zijn echt uitzonderingen."

In tijd gemeten behoort Nederland overigens tot de internationale koplopers wat betreft het woon-werkverkeer. Volgens een berekening van de OESO eind vorig jaar kost die slordige 20 kilometer ons dagelijks ongeveer zo'n dertig minuten, wat ruim boven het Europees gemiddelde ligt. Zuid-Koreanen zijn wereldkampioen forensen: zij zijn gemiddeld nog twee keer zo lang onderweg als Nederlanders.

Lees meer over:

Forensen

Forensen
'Files en afstand wennen vanzelf als je ver van je werk woont.'

Discriminatie

Discriminatie
College voor de Rechten van de Mens: 'Werkgevers hebben vaak niet door dat ze zwangere vrouwen discrimineren.'

Burn-out

Burn-out
Hoogleraar arbeidspsychologie: 'De burn-out hoort er een beetje bij.'

NUwerk

Tip de redactie