Vrouwen krijgen gemiddeld minder kinderen, maar dat ligt niet aan kinderwens
Vrouwen krijgen wereldwijd gemiddeld steeds minder kinderen. Maar dat is niet het gevolg van een gebrek aan een kinderwens. Vooral financiële zorgen en genderongelijkheid zorgen ervoor dat mensen minder kinderen krijgen dan ze eigenlijk zouden willen.
92 procent van de ondervraagde vrouwen en 93 procent van de ondervraagde mannen wil graag één of meer kinderen. Het merendeel wil er het liefst twee. Maar uit vragen aan vijftigplussers blijkt dat 31 procent van hen minder kinderen heeft gekregen dan gewenst.
39 procent noemt financiële onzekerheid als grootste reden voor het niet in vervulling gaan van hun kinderwens. Werkloosheid, dure huizen en hoge kosten van kinderopvang en onderwijs staan bovenaan het rijtje met redenen.
In Korea, Thailand en Zuid-Afrika ligt dat percentage boven de 50 procent. Maar ook in westerse landen is dat percentage hoog. In Hongarije, Italië en Duitsland geeft ongeveer één op de vijf mensen aan geen kinderen (meer) te 'nemen' vanwege financiële beperkingen.
Ook in Nederland spelen financiën een rol
Nederland is niet meegenomen in het onderzoek, maar deskundigen zien ook hier dat financiële beperkingen absoluut een rol spelen. Tijdens een recessie stellen mensen het stichten van een gezin vaak uit, maar ze willen er ook 'klaar' voor zijn. Dat betekent: huisvesting en een stabiele baan.
"Het is beslissen wanneer het schikt. En als er moeilijke dingen zijn, wordt besloten geen gezin te stichten of om een gezin niet verder uit te breiden", vertelt emeritus hoogleraar Demografie Jan Latten aan NU.nl.
"Het heeft er alle schijn van dat het stichten van een gezin niet voor iedereen een optie is en dat dat te maken heeft met je sociaaleconomische positie", zegt Traag. "Je krijgt dus een soort ongelijkheid in de mogelijkheden om een gezin te beginnen."
Vrouwen doen nog steeds meer in huishouden
Volgens het VN-rapport is ook genderongelijkheid een belangrijke factor. Zo doen vrouwen nog steeds het overgrote deel van het huishouden. Die verantwoordelijkheid zorgt er in combinatie met een fulltimebaan voor dat veel vrouwen hun kinderwens aanpassen. Mannen voelen daarentegen veel minder de druk om hun werk aan te passen aan hun gezinsplannen.
"In Nederland zien we ook dat de moeder nog steeds wordt gezien als degene die het verantwoordelijkst is voor de zorg van de kinderen", vertelt hoogleraar Familiesociologie Renske Keizer. "Er zijn vrouwen die kiezen voor uitstel, het krijgen van minder kinderen of het niet krijgen van kinderen als ze een carrière niet goed kunnen combineren met de zorg voor kinderen."
Dat het salaris tijdens het partnerverlof voor 70 procent wordt gedekt zorgt er volgens Keizer voor dat het opnemen van verlof niet voor alle partners even aantrekkelijk is. "Niet alle gezinnen kunnen het zich veroorloven om 30 procent salaris in te leveren."
Maar als mannen meer bijdragen aan het huishouden, stijgen de geboortecijfers en wordt een kinderwens vaker vervuld, blijkt uit het VN-rapport. De organisatie benadrukt daarom het belang van gendergelijkheid, zowel op het werk als in de privésfeer.
Keuzevrijheid en gelijkheid belangrijk
De bevolking van een land blijft op peil als een vrouw gemiddeld 2,1 kinderen krijgt. In Nederland is dat cijfer momenteel 1,49. Dat betekent dat de bevolking op natuurlijke wijze krimpt. Maar is dat erg? "Sommigen zeggen dat het beter is voor het milieu en de planeet als er minder kinderen worden geboren", zegt Keizer.
Maar economisch gezien ligt dat anders, omdat Nederland vergrijst. "Dat betekent dat we op lange termijn niet genoeg belastingbetalers meer hebben om onze huidige verzorgingsstaat in stand te houden." Ook heeft de steeds oudere bevolking meer zorg nodig. "Maar dan hebben we ook niet de mensen om die zorg te kunnen verlenen", legt de socioloog uit.
Toch moeten we ons niet blindstaren op dat getal, stelt het rapport. Er wordt namelijk geen rekening gehouden met migratie, kindersterfte en de natuurlijke manvrouwverhouding. Het is volgens de onderzoekers vooral belangrijk dat mensen kun gewenste gezinsgrootte kunnen realiseren.
En daarvoor zijn onder meer goede vruchtbaarheidsbehandelingen, prenatale zorg en versterkt ouderschapsverlof nodig. Kinderopvang moet volgens onderzoekers betaalbaar worden en de kloof tussen mannen en vrouwen moet verder worden gedicht.