De NAVO-lidstaten zijn het eens geworden over welk deel van het defensiebudget ze moeten besteden aan zaken als luchtafweer en wapens. Landen moeten in ieder geval meer investeren in defensie. Plannen hiervoor wil NAVO-baas Mark Rutte in Den Haag presenteren.

Dat zei Rutte na een bijeenkomst met 32 defensieministers van het bondgenootschap in Brussel. Hij ging niet in op details van de nieuwe zogeheten capaciteitsdoelen. De NAVO-chef zei dat er "brede steun" is voor het plan.

Bij dat plan wordt de NAVO-norm opgerekt van 2 naar 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Om dat aantrekkelijker te maken, worden de uitgaven opgesplitst. Daarvan is 3,5 procent bedoeld voor concrete defensie-investeringen, zoals wapens. De resterende 1,5 procent gaat naar "defensiegerelateerde zaken", zoals cyberveiligheid en infrastructuur.

Een miljardeninvestering in defensie wordt draaglijker als landen het geld ook kunnen steken in bijvoorbeeld snelwegen, zo is de gedachte. Ook hoeft het bedrag niet dit jaar al in de boeken te staan. Met een 'ingroeipad' kunnen landen hun uitgaven in stapjes opbouwen.

Rutte benadrukte dat zijn voorstel geldt voor alle bondgenoten, dus ook de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Donald Trump is de fanatiekste aanjager van de 5 procentnorm. Maar momenteel geeft de VS 3,4 procent uit aan defensie.

'Groei moet geen hockeystick worden'

De NAVO wil dat de lidstaten jaarlijks kenbaar maken met hoeveel ze hun defensiebudget verhogen om uiteindelijk bij de 5 procentnorm te komen. Volgens NAVO-diplomaten is er ruimte voor maatwerk, maar getreuzel moet volgens Rutte voorkomen worden.

De opgaande lijn van de defensiebudgetten mag "geen hockeystick" worden, zei de NAVO-baas gebarend. Daarmee doelt hij op een late, steile eindsprint. Het opbouwen van een sterkere defensie heeft tijd nodig. Er moeten fabrieken worden gebouwd en militairen worden geworven.

Het is nog niet bekend binnen hoeveel jaar de 5 procent bereikt moet worden. Rutte: "Daarover wordt nog hard onderhandeld."

Demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans zag "geen collega een blokkade opwerpen" tijdens het overleg, meldde hij na afloop. Brekelmans wil nog niet kenbaar maken of Nederland het voorstel steunt. Hij wil neutraliteit uitstralen als gastland van de NAVO-top.

Politiek verslaggever Priscilla Slomp:

NAVO moet knoop doorhakken over nieuwe defensienorm

De boel bij elkaar houden, dat was de taak van Rutte voorafgaand aan de bijeenkomst met defensieministers in Brussel. Hoewel de echte NAVO-top in Den Haag pas later deze maand begint, moesten na donderdag de meeste neuzen wel dezelfde kant op wijzen.

De Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth herhaalde de eis van 5 procent donderdag in Brussel. Maar sommige Europese landen, met Spanje en België voorop, zien niets in zo'n verhoging. Zij willen de norm op 2 procent houden.

Veel bondgenoten steunen het plan, maar de lidstaten hebben nog geen definitieve knoop doorgehakt. Onderstaande kaart laat zien hoeveel NAVO-landen nu in defensie investeren.