Live NAVO-bijeenkomst | Rutte heeft voorstel om NAVO-norm te verhogen
Goedemiddag en welkom in dit liveblog. Hier houd ik, Martijn van Delft, je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom de bijeenkomst van de defensieministers van NAVO-landen in Brussel. Heb je vragen? Mail ons dan op redactie@nu.nl.
5 jun 2025 om 17.46 u
Rutte bedankt de aanwezige verslaggevers en verlaat de ruimte. Daarmee zit de persconferentie erop.
5 jun 2025 om 17.41 u
Rutte zegt ook dat er onder de landen brede steun is voor de eis van in totaal 5 procent, verdeeld in 3,5 en 1,5 procent.
5 jun 2025 om 17.38 u
Hij benadrukt de Russische inval in Oekraïne, meer dan drie jaar geleden. Rusland kan binnen korte tijd meer wapens produceren dan NAVO-landen in een jaar, waarschuwt hij. "Het klinkt wat overdreven, maar anders moeten we Russisch gaan leren."
"We zijn rijke gemeenschappen, we kunnen dit."
5 jun 2025 om 17.34 u
5 jun 2025 om 17.32 u
Het duurt meerdere jaren om richting die 3,5 procent te gaan, zegt Rutte. "Dat kan niet binnen een jaar." Hoe lang NAVO-landen zouden krijgen om de voorgestelde eis te gaan halen, wil hij nog niet zeggen. Dat is een detail voor over 3 weken, bij de NAVO-top.
5 jun 2025 om 17.27 u
Rutte heeft vandaag ook met de Oekraïense minister van Defensie gesproken. Daarin is de blijvende steun voor Oekraïne benadrukt, zegt hij.
5 jun 2025 om 17.25 u
Journalisten stellen veel vragen over de inhoud van alle plannen, maar krijgen niet echt antwoord. Rutte herhaalt niet op details in te willen gaan.
5 jun 2025 om 17.21 u
Die 3,5 procent voor reële defensieuitgaven is een vervanging van de 2 procent die NAVO-landen nu moeten uitgeven aan defensie.
5 jun 2025 om 17.20 u
Rutte gaat nog niet in op details, zegt hij. Hij wil daarom nog niet zeggen waar die 3,5 procent van 'reële defensieuitgaven' aan moet worden uitgegeven.
5 jun 2025 om 17.19 u
Die eisen zullen dan ook gelden voor de VS, antwoordt Rutte op vragen van journalisten.
5 jun 2025 om 17.16 u
Met dat plan hoopt Rutte de Amerikaanse president Donald Trump tevreden te houden. Trump eist dat EU-landen 5 procent van hun bbp uitgeven aan defensie.
5 jun 2025 om 17.15 u
De landen moeten het over drie weken nog eens gaan worden over hoe dat geld uitgegeven gaat worden. Rutte heeft daar een plan voor: 5 procent van het bbp uitgeven aan defensie. 3,5 procent gaat dan naar 'reële defensieuitgaven' en 1,5 procent naar andere defensiegerelateerde zaken zoals infrastructuur en mobiliteit.
5 jun 2025 om 17.14 u
Rutte zegt dat landen het eens zijn geworden over capaciteitsbesluiten. Dat houdt in waar het geld van defensie aan wordt besteed, zoals langeafstandsraketten, luchtafweer en logistiek.
5 jun 2025 om 17.13 u
Het duurde even, maar Rutte is verschenen bij het spreekgestoelte.
5 jun 2025 om 16.26 u
Het is nu wachten op Mark Rutte, die rond 17.00 uur een persconferentie geeft. Dan zal duidelijk worden welke knopen wel of niet zijn doorgehakt.
5 jun 2025 om 16.06 u
Nederland wil samen met vijf andere NAVO-bondgenoten pantservoertuigen inkopen. Dat kan bijvoorbeeld de prijs drukken en helpen de zogeheten CV90's eerder geleverd te krijgen.
Minister Ruben Brekelmans (Defensie) heeft samen met collega's uit Zweden, Noorwegen, Finland, Estland en Litouwen de samenwerking ondertekend.
De samenwerking is niet alleen bedoeld om zelf makkelijker en goedkoper in te kopen. De zes landen kunnen ook Oekraïne aan CV90's helpen, laat het ministerie van Defensie weten.
5 jun 2025 om 14.44 u
5 jun 2025 om 14.25 u

Dit is hoeveel de NAVO-landen momenteel aan defensie besteden.
5 jun 2025 om 14.00 u
Veel ogen zijn gericht op de vraag hoeveel NAVO-landen moeten investeren in defensie, maar minder gaat het over de vraag waaraan het geld dan precies moet worden besteed. Daarover lijken de militaire planners van de NAVO het vandaag eens te zijn geworden, meldt persbureau ANP op basis van ingewijden.
In de zogeheten capaciteitsdoelstellingen staat beschreven wat de NAVO-lidstaten paraat moeten hebben om dreigingen zoals die uit Rusland te kunnen afslaan. Ze moeten vooral meer doen aan luchtverdediging, langeafstandswapens en logistieke ondersteuning.
Die doelstellingen staan dus nog los van de politieke vraag hoeveel procent van het bbp ieder lidstaat aan defensie moet uitgeven. Ingewijden laten doorschemeren dat het voor de meeste landen, waaronder Nederland, zal neerkomen op ongeveer 3,5 procent. Dat komt overeen met het voorstel van NAVO-baas Rutte.
5 jun 2025 om 13.25 u
Mark Rutte zal maandag naar Londen reizen om met de Britse premier Keir Starmer verder te praten over defensie-uitgaven. Bronnen rond de Britse premier zeggen dat de gesprekken zullen gaan over de vraag hoe lidstaten hun defensie-uitgaven kunnen verhogen.
Starmer kondigde eerder deze week al forse defensie-investeringen aan. Londen wil het defensiebudget de komende jaren uitbreiden naar 3 procent van het bbp.
5 jun 2025 om 13.13 u
Volgens het programma zijn de defensieministers nu aan het lunchen. Daar is geen pers bij welkom. Om 15.00 uur is er nog een bijeenkomst van de zogeheten 'Nuclear Planning Group'. Om 17.00 uur houdt Mark Rutte de afsluitende persconferentie.
5 jun 2025 om 12.54 u

Uiteraard is er een gezamenlijke foto. Het is passen en meten om alle 32 ministers van Defensie erop te krijgen, maar het is gelukt. NAVO-baas Mark Rutte staat in het midden, met naast hem de Amerikaanse defensieminister Pete Hegseth.
5 jun 2025 om 12.48 u
Hegseth is nauwelijks van het toneel verdwenen of zijn Spaanse evenknie Margarita Robles laat al weten dat haar land weinig voelt voor 5 procent. "Wij denken nog steeds dat 2 procent van het bbp het juiste doel is", zegt ze. Wel benadrukt ze dat Spanje geen veto zal uitspreken over een nieuw doel als dat op de NAVO-top wordt afgesproken.
5 jun 2025 om 12.36 u
Pete Hegseth heeft de pers kort te woord gestaan. De Amerikaanse defensieminister zegt dat de lidstaten een akkoord naderen om 5 procent van het bbp aan defensie uit te geven. Daarvan zou volgens Hegseth 3,5 procent uit militair materiaal bestaan en 1,5 procent uit "infrastructuur". Hij licht niet toe wat dat betekent.
Het optimisme van Hegseth is mogelijk wat voorbarig. De Amerikanen zijn zelf de grootste voorstanders van het verhogen van de bijdrage en proberen hun mede-NAVO-leden daartoe te dwingen. De VS zelf komt overigens ook niet aan een bijdrage van 5 procent. Bovendien heeft de regering van Donald Trump wel vaker zaken wat rooskleuriger geschetst dan ze daadwerkelijk bleken.
5 jun 2025 om 12.25 u

Het is druk in het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Mark Rutte heeft een volle vergaderzaal voor zich.
5 jun 2025 om 11.51 u
Een ander heikel punt is vandaag de rol die zal zijn weggelegd voor Volodymyr Zelensky tijdens de NAVO-top in Den Haag. Bij voorgaande toppen was het gebruikelijk dat de Oekraïense president als gast aanschoof, maar gezien de veranderde houding van de VS ten aanzien van Kyiv is dat nu nog maar de vraag.
Defensie-expert Patrick Bolder denkt dat ook hier een tussenoplossing zal worden gezocht. "Hoe kunnen we president Zelensky een belangrijke rol geven zonder Trump daarbij voor het hoofd te stoten?" De relatie tussen Trump en Zelensky is niet zo goed, maar Europese leiders zullen de Oekraïense president er graag bij hebben, verwacht Bolder.
5 jun 2025 om 11.35 u
Ruttes belangrijkste taak is vandaag om de boel bij elkaar te houden. Hij heeft een plan bedacht om alle partijen met uiteenlopende meningen tegemoet te komen. Zijn voorstel is dat NAVO-landen 3,5 procent van hun bbp in defensie steken en daar bovenop 1,5 procent in ondersteunende zaken, zoals cyberveiligheid en infrastructuur.
De gedachte is dat de investering van zoveel miljarden voor Europese landen met een hoge staatsschuld een stuk draaglijker is als ze een deel in bijvoorbeeld snelwegen steken. Omgekeerd hoopt Rutte op die manier de 5 procentnorm aan Donald Trump te kunnen verkopen.
Het is maar de vraag of dat lukt. De defensieministers buigen zich op dit moment over het voorstel, maar de verwachting is niet dat ze vandaag nog tot een akkoord komen. Ingewijden melden aan persbureau ANP dat het plan van Rutte wel "brede steun" krijgt.
5 jun 2025 om 11.20 u

De onderhandelingen zijn inmiddels begonnen. In deze zaal vindt de vergadering plaats.
5 jun 2025 om 11.13 u
In Letland en Zweden staan ze wel positief tegenover de harde 5 procenteis van de Amerikanen. De Letse defensieminister Andris Spruds zei voorafgaand aan de bijeenkomst dat die norm "cruciaal" is. Letland wil ervoor zorgen dat het dit jaar 4 procent van het bbp aan defensie besteedt. Later moet dit groeien naar 5 procent.
De Zweedse defensieminister Pal Johnson zei dat het graag zou zien dat de NAVO in 2030 op de 5 procentnorm zit. Stockholm zit nu op ongeveer 2,4 procent.
5 jun 2025 om 10.48 u
Voorafgaand aan de bijeenkomst in Brussel zei Mark Rutte dat er "historische" nieuwe NAVO-doelen worden gesteld, ogenschijnlijk doelend op de nieuwe NAVO-norm voor defensie-uitgaven. Maar defensie-expert Patrick Bolder is sceptisch dat er concrete afspraken komen.
Rutte kondigde aan dat de defensie-uitgaven eerlijker verdeeld moeten worden, vooral tussen de VS en Europese landen. Maar de door Washington gestelde 5 procentnorm lijkt onhaalbaar. Een aantal Europese landen heeft al aangeven tegen die norm te zijn.
"Ruttes tactiek is slijmen om te lijmen", zegt Bolder. Niet voor niets stond hij naast defensieminister Hegseth toen hij die uitspraken deed. "Hij weet dat het moeilijk wordt om de boel bij elkaar te houden. Daarom gebruikt hij grote woorden, maar die zijn vooral voor de bühne."
5 jun 2025 om 10.26 u

Voorafgaand aan de top zijn er nog lachende gezichten. Straks, als de deuren sluiten en de onderhandelingen beginnen, zal het er serieuzer aan toe gaan.
5 jun 2025 om 10.16 u
De bijeenkomst in Brussel staat vooral in het teken van de neuzen dezelfde kant op krijgen voor de aankomende NAVO-top in Den Haag, legt defensie-expert Patrick Bolder uit. De defensieministers buigen zich vandaag over de vraag: wat willen we eigenlijk bereiken? Dat moet later deze maand in Den Haag tot een slotverklaring waaronder alle landen hun handtekening kunnen en willen zetten.
Een deel van de onderhandelingen gaat over het heikele punt van defensie-uitgaven. De Amerikanen eisen dat alle NAVO-lidstaten 5 procent van hun bbp aan defensie uitgeven. Sommige Europese landen (België en Spanje voorop) zijn hier sceptisch over. "Ik weet niet of ze het daar eens over gaan worden", zegt Bolder.
Omgekeerd zullen de Europeanen willen dat de VS duidelijker stelling neemt tegen Rusland als agressor in de oorlog tegen Oekraïne, denkt Bolder. Sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis is de VS een stuk minder kritisch op Rusland. Als Europese landen hun defensie-uitgaven moeten ophogen, dan willen ze ook horen van de VS waaróm dat nodig is, legt Bolder uit.
5 jun 2025 om 9.26 u
Veel ogen zijn vandaag gericht op de Amerikaanse afgevaardigde Pete Hegseth. De VS is sinds de terugkeer van president Donald Trump in het Witte Huis erg kritisch op het westerse bondgenootschap. Trump zet andere NAVO-landen onder druk om hun defensie-uitgaven te verhogen naar 5 procent van hun bruto binnenlands product (bbp). Nu is dat nog 2 procent.
"Om een bondgenootschap te zijn, moet je meer zijn dan alleen vlaggen", zegt Hegseth bij aankomst. "Je moet gevechtsklaar zijn." De defensieminister benadrukt de Amerikaanse eis van 5 procent. "We denken dat dat gaat lukken", voegt hij eraan toe.
Rutte kondigde zojuist al aan dat er grootse afspraken gemaakt gaan worden, maar het is de vraag of de 5 procentnorm daar onderdeel van zal zijn. Eerder stelde de NAVO-baas nog een compromis van 3,5 procent voor.
5 jun 2025 om 9.17 u
5 jun 2025 om 9.13 u
De Duitse defensieminister Boris Pistorius zegt dat Berlijn zeker vijftig- tot zestigduizend actieve troepen extra nodig heeft om aan de nieuwe NAVO-doelen te voldoen. Hij benadrukt ook dat Rusland de grootste dreiging van het bondgenootschap is.
Duitsland heeft de laatste weken een forse koerswijziging op het gebied van Defensie gemaakt. De kersverse bondskanselier Friedrich Merz wil het sterkste Europese leger bouwen. Lange tijd lagen defensie-investeringen bij de Duitsers gevoelig vanwege het oorlogsverleden.
5 jun 2025 om 9.09 u

Hier zien we de Nederlandse NAVO-baas samen met de Amerikaanse defensieminister Peter Hegseth. Ze gaven hier een korte openingsverklaring voorafgaand aan de besprekingen.
5 jun 2025 om 9.07 u
Mark Rutte is inmiddels aangekomen bij het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Tegen verslaggevers zegt de NAVO-baas dat hij verwacht "historische" afspraken te gaan maken met de aanwezige defensieministers.
Het doel is om de defensie-uitgaven van Europa, Canada en de Verenigde Staten meer in balans te brengen. Rutte voegt eraan toe dat meer geld moet worden uitgegeven aan luchtafweer, langeafstandsraketten en landstrijdkrachten.
