De conservatieve Karol Nawrocki heeft de Poolse presidentsverkiezingen gewonnen. De winst van Nawrocki komt als een klap voor de regering van premier Donald Tusk.

Nawrocki werd gesteund door de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), die tussen 2015 en 2023 aan de macht was in Polen. De partij werd berucht door het afbreken van de rechtsstaat en het discrimineren van minderheden. Polen lag in het PiS-tijdperk regelmatig overhoop met de Europese Unie.

In de tweede ronde van de Poolse presidentsverkiezingen nam Nawrocki het op tegen de liberale en pro-Europese kandidaat Rafal Trzaskowski, die burgemeester van Warschau is. Trzaskowski werd gesteund door premier Tusk.

Aanvankelijk ging Trzaskowski in de exitpolls nipt aan de leiding, maar in de loop van de nacht kwam Nawrocki langszij. Maandagochtend werd duidelijk dat de conservatieve kandidaat met iets minder dan 51 procent van de stemmen de winnaar is.

In Polen is de positie van de president niet het machtigst. Wel kan een president wetgeving vetoën, wat een flink blok aan het been van de regering kan zijn. Tusks regering heeft al sinds zijn aantreden in december 2023 te maken met PiS-president Andrzej Duda. Hij treedt af omdat hij twee termijnen heeft volgemaakt.

Winst Nawrocki zet verhoudingen coalitie Tusk op scherp

Tusk won in 2023 de parlementsverkiezingen door een brede coalitie tegen PiS op te zetten, die ideologisch sterk uiteen liep. De coalitie wist te voorkomen dat PiS een meerderheid haalde. Tusk kon daarop een regering vormen en beloofde Polen na acht jaar PiS te hervormen. Daar kwam in het afgelopen anderhalf jaar nog bar weinig van terecht, mede door de veto's van president Duda.

De winst van Nawrocki kan gezien worden als een klap voor Tusks regering. Het ziet er niet naar uit dat zijn regering grote hervormingen kan doorvoeren voor de volgende parlementaire verkiezingen van 2027.

Een verzwakte regering van Tusk vergroot bovendien de kansen van PiS bij de parlementsverkiezingen over twee jaar. De conservatieve partij is zeer kritisch op de rechten van lhbtqia+'en en legde abortusrechten aan banden. Ook is de partij berucht vanwege het ontslaan van rechters en het instellen van een constitutioneel hof dat volgens critici politiek gekleurd is.