In de eerste directe gesprekken tussen Rusland en Oekraïne in ruim drie jaar is het vrijdag niet tot een staakt-het-vuren gekomen. Wel werd bij de bijeenkomst in Istanboel een gevangenenruil afgesproken. Tegelijkertijd bereidt de Europese Unie zwaardere sancties tegen Rusland voor.

Rusland en Oekraïne hebben in de ruim anderhalf uur durende gesprekken afgesproken om elk duizend krijgsgevangenen vrij te laten, zei de Oekraïense delegatieleider Rustem Umerov. De leider van de Russische delegatie, Vladimir Medinsky, bevestigde dat er afspraken zijn over een gevangenenruil. Die zou ergens in de komende dagen moeten plaatsvinden.

Het zou niet voor het eerst sinds de Russische invasie zijn dat er gevangenen worden uitgeruild. Eind april werden door beide landen nog zo'n tweehonderd krijgsgevangenen vrijgelaten.

De oorspronkelijke eis van Oekraïne was een wapenstilstand van dertig dagen. "Als de Russische afgevaardigden in Istanboel niet eens akkoord gaan met een staakt-het-vuren, dan is het volkomen duidelijk dat Vladimir Poetin doorgaat met het ondermijnen van onderhandelingen", zei Volodymyr Zelensky eerder op vrijdag.

Een wapenstilstand komt er voorlopig niet, al is er wel over gesproken, zegt Umerov. Russische onderhandelaars stellen dat beide landen hebben afgesproken om gedetailleerd uit te werken hoe een staakt-het-vuren eruit moet zien.

Mogelijk alsnog ontmoeting tussen Zelensky en Poetin

Voorafgaand aan de gesprekken in Istanboel was het de vraag of de regeringsleiders zelf aan tafel zouden gaan. Nadat Poetin afzegde, besloot ook Zelensky niet te gaan. Hij bekritiseerde Poetin om zijn afwezigheid en noemde het een gebrek aan respect. Ook de Amerikaanse president Donald Trump is niet naar Istanboel gekomen.

Vrijdag is opnieuw gesproken over een mogelijke ontmoeting tussen Zelensky en Poetin. "Van Oekraïense kant is gevraagd om directe gesprekken tussen de leiders van beide landen", zei Medinsky. Hij is "over het algemeen tevreden" over de eerste gesprekken. Het is nog onduidelijk wanneer er verder wordt gesproken.

De EU bereidt intussen een nieuw sanctiepakket tegen Rusland voor. Daarmee wordt aan de wens van Zelensky voldaan. "Rusland voelt de sancties nog niet genoeg om de oorlog te beëindigen", zei de Oekraïense president donderdag.

Von der Leyen: 'Poetin wil geen vrede'

Die woorden onderstreepte EU-kopstuk Ursula von der Leyen vrijdag. "Poetin wil geen vrede, dus we moeten de druk opvoeren", zei de commissievoorzitter op de Europese top in Tirana. De sancties moeten onder meer de Russische oliesector raken.

Ook de Poolse, Duitse, Franse en Britse regeringsleiders noemden de Russische opstelling in de onderhandelingen onacceptabel. "Het is nog duidelijker geworden dat Rusland geen vrede wil", zei de Britse premier Keir Starmer. Volgens de Franse president Emmanuel Macron probeert Poetin "tijd te kopen" om door te gaan met de oorlog.

Premier Dick Schoof sprak van "buitengewoon teleurstellende" onderhandelingen. "Ik heb niet het idee dat er veel bereikt is", zei hij op de top in Tirana. Volgens NAVO-chef Mark Rutte maakt Poetin "een fout" door een delegatie van laag niveau te sturen.