De Canadese kiezer was na bijna tien jaar helemaal klaar met oud-premier Justin Trudeau en zijn Liberale Partij. In de verkiezingen, die maandag plaatsvinden, leek een grote zege voor de Conservatieven gegarandeerd. Totdat Donald Trump zich met Canada ging bemoeien.

Net als in Nederland stemt de Canadese kiezer niet op een premier, maar op een partij. Toch draait de strijd vooral om de twee kandidaten voor het premierschap: de huidige minister-president, Trudeaus opvolger Mark Carney (60), en de leider van de Conservatieve Partij, Pierre Poilievre (45).

De opmerkelijke comeback van de Liberalen is vrijwel volledig toe te schrijven aan de Amerikaanse president Donald Trump. Hij begon een handelsoorlog met zijn noorderbuur en heeft meerdere keren gezegd dat Canada wat hem betreft een Amerikaanse staat moet worden.

Dankzij die unieke omstandigheden lijkt een outsider opeens de beste papieren te hebben om Canada te leiden. Carney heeft vrijwel geen politieke ervaring, maar is geen onbekend gezicht. Hij loodste als hoofd van centrale banken zowel Canada als het Verenigd Koninkrijk door economisch zwaar weer.

Liberalen zijn uit diep dal geklauterd

Na bijna tien jaar van kabinetten onder premier Trudeau was de Canadese kiezer toe aan verandering. Zijn regering kreeg onder meer de schuld van de stijgende kosten voor levensonderhoud, een woningcrisis en migratieproblemen. Schandalen bleven komen, van kwesties rond belangenverstrengeling tot een staande ovatie in het Canadese parlement voor een Oekraïense veteraan die voor de Waffen-SS bleek te hebben gevochten.

Veel Canadezen vonden bovendien dat Trudeau zwak reageerde op de dreiging van Amerikaanse importheffingen en Trumps uitspraken over Canada. De populariteit van de premier belandde eind vorig jaar op een absoluut dieptepunt. In peilingen door het grootste onafhankelijke onderzoeksbureau in Canada, het Angus Reid Institute, vond 74 procent van de ondervraagden dat hij zijn werk niet goed deed. Tot overmaat van ramp raakte Trudeau in conflict met leden van zijn eigen kabinet.

Volgens de Canadese wet moesten dit jaar verkiezingen worden uitgeschreven. De Liberalen leken af te stevenen op een slachtpartij aan de stembus. Binnen de partij werd de roep om het vertrek van de premier steeds luider.

Trudeau trok zijn conclusies en kondigde op 6 januari aan dat hij opstapte. De Conservatieven schoten in de dagen daarna verder omhoog in de peilingen. Een klinkende verkiezingsoverwinning voor de grootste oppositiepartij leek gegarandeerd.

'Carney-comeback' bij Canadese kiezer

Carney werd verkozen tot leider van de Liberalen en werd op 14 maart ingezworen als premier om de tijd tot de verkiezingen vol te maken. Het is zijn eerste politieke functie. Veel kiezers lijken het Carney niet aan te rekenen dat hij daardoor minder gepolijst is dan andere politici. Voor sommigen versterkt het juist zijn imago als een technocraat, een specialist die in het handelsconflict met de Verenigde Staten vooral stuurt op zijn eigen expertise.

De nieuwe leider van de Liberalen mag dan een politiek groentje zijn, hij heeft een indrukwekkende staat van dienst in de financiële wereld. Carney leidde de Canadese centrale bank tijdens de kredietcrisis van 2008 en hielp Canada sneller te herstellen dan veel andere landen.

Op basis van die prestatie werd hij als eerste niet-Brit ooit aangesteld als gouverneur van de Britse centrale bank. Kenners zeggen dat Carney in die rol de economische schade van de Brexit wist te beperken.

Associatie met Trump komt nu ongelukkig uit voor Conservatieven

Het helpt de Liberalen ook dat hun voornaamste tegenstanders, de Conservatieven, worden geleid door Poilievre. Hij is een rechtse populist met tientallen jaren politieke ervaring, bekend om zijn provocatieve uitspraken en vechtlust.

Poilievre voert campagne op een trumpiaanse manier. Hij gebruikt de slogan 'Canada First' en zet zichzelf neer als een voorvechter van de gewone Canadees en tegenstander van de 'elite in Ottawa'.