Wordt de volgende paus een Nederlander? Dit zijn negen interessante opties

Door onze nieuwsredactie

22 apr 2025 om 14:24

Na de dood van paus Franciscus (88) op Tweede Paasdag gaat de katholieke kerk op zoek naar een nieuwe leider. De keuze wordt gemaakt door de kardinalen. Zij worden binnen twintig dagen in Vaticaanstad verwacht. Wie zijn de kanshebbers?

Allereerst een disclaimer: het is heel moeilijk om de volgende paus te voorspellen. De kardinalen maken hun keuze achter gesloten deuren en hun standpunten zijn vooraf niet altijd duidelijk. NU.nl licht negen interessante kanshebbers uit.

1. José Tolentino Calaça de Mendonça (59), Portugal

Tolentino Calaça de Mendonça is een van de jongste kanshebbers. Zijn leeftijd kan een nadeel zijn. Hij maakt als jongeman nog meerdere jaren kans op de positie. Daarnaast kan hij de positie lang bekleden, waardoor oudere kandidaten de boot missen. Dat kan voor hen een reden zijn om niet voor de Portugees te kiezen.

Tolentino vindt dat de kerk zich moet aanpassen aan de moderne tijd. Zo heeft hij zich achter een benedictijnse non geschaard die vindt dat vrouwen priester moeten kunnen worden. Ook deelt hij haar genuanceerdere houding met betrekking tot abortus. Tolentino heeft geen problemen met relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht.

2. Fridolin Ambongo (65), Democratische Republiek Congo

Ambongo is een van de negen leden van de Raad van Kardinalen. Dat is een belangrijke adviesgroep. Hij zou dicht bij Franciscus hebben gestaan. Tegelijkertijd leidde de kardinaal het verzet tegen het besluit van de voormalige paus dat de kerk homoseksuele stellen mag zegenen.

Als Ambongo wordt verkozen, dan zou de kerk voor het eerst in 1.500 jaar worden geleid door een man van het Afrikaanse continent. In de tweede, vierde en vijfde eeuw na Christus waren er drie pausen uit Noord-Afrika. Een Afrikaanse paus klinkt progressief, maar kandidaten van dat continent zijn qua opvattingen vaak conservatief. Zo zijn velen van hen tegen het huwelijk voor partners van gelijk geslacht.

3. Luis Antonio Tagle (67), Filipijnen

Als Tagle wordt verkozen, dan zou hij de eerste Aziatische paus worden. Het is de regio met de snelst groeiende katholieke bevolking. Volgens het Britse medium The Guardian werd Tagle als de meest kansrijke opvolger gezien om de progressieve koers van de overleden paus te vervolgen, maar is hij uit de gratie geraakt.

Onderwerpen die vaak als controversieel of progressief worden gezien zijn het huwelijk voor partners van gelijk geslacht, scheiding en abortus. Tagle vindt dat de kerk zich te streng opstelt tegenover homoseksuele en gescheiden stellen. Maar hij verzet zich tegen het recht op abortus in de Filipijnen.

4. Pietro Parolin (70), Italië

De Italiaan Parolin is een logische opvolger als de kerk de lijn van Franciscus wil volgen. Parolin werd in 2013 door Franciscus aangewezen als staatssecretaris. Dat is een van de hoogste posities van het Vaticaan. In die rol is hij verantwoordelijk voor het toezicht op de interne zaken, maar bepaalt hij ook het buitenlandse beleid. Daarnaast maakt hij net als Ambongo deel uit van de Raad van Kardinalen.

Tegenstanders vinden dat de Italiaan ideologie en diplomatieke oplossingen belangrijker vindt dan geloofswaarheden. Zo kreeg hij in 2018 kritiek toen de kerk een overeenkomst trof met de Chinese overheid over de benoeming van bisschoppen. Maar voorstanders vinden hem juist een moedige idealist en noemen hem een belangrijke voorstander van vrede.

5. Matteo Zuppi (69), Italië

Zuppi valt onder de progressieve stroming binnen de kerk. Als hij wordt verkozen, zou hij waarschijnlijk de lijn van Franciscus aanhouden. Net als Franciscus heeft Zuppi veel oog voor de armen en mensen die minder kansen krijgen in de samenleving. "Het verwelkomen van migranten is een historische uitdaging voor Europa", zei de aartsbisschop van Bologna. "Christus nodigt ons uit om ons niet af te keren."

De Italiaan is (relatief) liberaal op het gebied van relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht, stelt The Guardian. Franciscus benoemde Zuppi twee jaar geleden tot vredesgezant voor het Vaticaan voor Oekraïne. In die rol bezocht hij Moskou. Daarnaast ontmoette hij president Volodymyr Zelensky van Oekraïne.

Volgens het Amerikaanse medium The New York Times zou Franciscus voor Zuppi hebben gekozen als hij zijn opvolger zelf zou mogen kiezen. "Hoewel de paus zich er nooit publiekelijk over heeft uitgesproken."

6. Péter Erdo (72), Hongarije

De Hongaar Erdo bevindt zich aan de conservatieve kant van het spectrum. Hij is een groot voorstander van de traditionele katholieke leer. Als hij zou worden verkozen, is dat een breuk met de koers van Franciscus. In 2013 - toen Franciscus werd gekozen - werd Erdo ook als een van de kanshebbers genoemd.

Erdo wordt over het algemeen beschouwd als een groot intellectueel. Hij is een expert op het gebied van kerkelijk recht. Daarnaast zien voorstanders hem als een sterke leider, stelt het Katholiek Nieuwsblad (KN). Erdo spreekt of verstaat Hongaars, Engels, Frans, Duits, Italiaans, Russisch en Spaans.

Erdo leek in 2015 aan de kant van Viktor Orbán te staan toen de nationalistische Hongaarse premier zich verzette tegen Franciscus' oproep aan kerken om migranten op te nemen. Tegelijkertijd zien mensen hem als bruggenbouwer. De Hongaar heeft regelmatig Holocaustherdenkingen bijgewoond. Volgens The New York Times zeggen Joodse leiders dat zijn steun cruciaal is in een tijd van toenemend antisemitisme in Hongarije.

7. Peter Turkson (76), Ghana

Turkson staat bekend als een belangrijke adviseur van paus Franciscus op het gebied van klimaatverandering. Daarnaast spreekt hij zich vaker uit over kwesties als armoede, corruptie, economische rechtvaardigheid en mensenrechten.

Turkson deelt de traditionele standpunten van de kerk over het priesterschap, het huwelijk tussen man en vrouw en homoseksualiteit. De laatste jaren lijkt zijn toon over homoseksualiteit wat gematigder. Zo zou hij vinden dat de wetten in veel Afrikaanse landen te streng zijn.

8. Pierbattista Pizzaballa (60), Italië

Pizzaballa is sinds 2020 bisschop van Jeruzalem. In die rol speelt hij een belangrijke rol als belangenbehartiger van de christelijke minderheid in het Heilige Land. Pizzaballa heeft het grootste deel van zijn carrière in het Midden-Oosten doorgebracht. In die zin staat hij ver af van de Vaticaanse politiek. Dat kan zowel een voor- als nadeel zijn. Analisten denken dat Pizzaballa de lijn van Franciscus zou volgen. Maar het is onduidelijk wat zijn visie op controversiële kwesties is.

Na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 bood Pizzaballa zichzelf aan als gijzelaar in ruil voor gegijzelde kinderen. In mei 2024 bezocht de kardinaal Gaza.

9. Wim Eijk (71), Nederland

Wim Eijk is de enige Nederlandse kardinaal die deelneemt aan het conclaaf in Vaticaanstad. Hij is sinds december 2007 aartsbisschop van Utrecht en sinds februari 2012 kardinaal. Hij valt onder de conservatieve stroming binnen de kerk.

Vanuit de conservatieve hoek wordt de Hongaar Erdo als onbetwiste favoriet gezien. Maar volgens het Katholiek Nieuwsblad (KN) zien sommige conservatieven in Eijk een kandidaat die de kerk in een conservatieve richting zou kunnen leiden zonder te polariseren.

Eerder werd Eijk soms als te conservatief gezien. Zo was hij in 2016 een van de bisschoppen die de woorden van de paus over de Communie voor hertrouwd gescheiden katholieken een "bron van verwarring" noemden. Twee jaar later uitte hij openlijk kritiek op paus Franciscus. Eijk vond dat de paus zich moest mengen in discussies in Duitsland over het onder voorwaarden toelaten van protestanten tot de eucharistie bij de voltrekking van huwelijken.

Volgens het KN kan de "opvallend neutrale" Nederlandse reactie op de Fiducia Supplicans (het besluit van de voormalige paus dat de kerk homoseksuele stellen mag zegenen) de kansen voor Eijk vergroten. Dat document gaat in op de zegen voor koppels in een "irreguliere" situatie. Dat speelt Eijk mogelijk in de kaart als gematigd conservatief.

Toch is de kans klein dat Eijk paus wordt. Als hij tóch tot paus wordt verkozen, zal hij niet de eerste Nederlander zijn. De eerste (en laatste) Nederlandse paus was de Utrechter Adriaan Floriszoon Boeyens. Hij werd in 1522 op 63-jarige leeftijd tot paus verkozen.