Rusland en westerse landen wisselen 26 gevangenen uit in historische ruil
Door onze nieuwsredactie1 aug 2024 om 15:12
Een groep van zeven landen, waaronder Rusland en de VS, wisselen donderdag 26 gevangenen uit. Onder hen zijn de Amerikaanse journalist Evan Gershkovich en oud-marinier Paul Whelan. Het zou een van de grootste gevangenenruilen tussen Rusland en het Westen ooit zijn.
Bronnen binnen de Amerikaanse regering bevestigden de deal donderdag aan onder meer persbureau Bloomberg en nieuwszender CNN. Aan de deal gingen maandenlange moeizame onderhandelingen tussen Washington en Moskou vooraf. Bloomberg meldt dat Gershkovich en Whelan onderweg zijn naar bestemmingen buiten Rusland. De ruil vindt donderdagmiddag plaats.
Persbureau Reuters meldt dat Turkse inlichtingendiensten de ruil overzien en coördineren. Een bron binnen de Turkse regering laat weten dat in totaal 26 gevangenen uit 7 landen worden geruild. Die landen zijn de Verenigde Staten, Duitsland, Polen, Slovenië, Noorwegen, Rusland en Belarus. Tien gevangenen (onder wie twee minderjarigen) worden naar Rusland gebracht, dertien naar Duitsland en drie naar de VS, meldt Turkije.
Zowel het Kremlin als de autoriteiten in Washington willen nog niets kwijt over een eventuele deal, laat staan over welke gevangenen worden vrijgelaten. Dat blijft doorgaans geheim totdat de gevangenen daadwerkelijk zijn vrijgelaten. Maar meerdere internationale media hebben enkele namen bevestigd gekregen door bronnen binnen de Amerikaanse regering.
Gershkovich en Whelan zijn twee van de bekendste gevangenen die Rusland vrijlaat. In juli dit jaar veroordeelde een rechtbank in Moskou The Wall Street Journal-journalist Gershkovich tot zestien jaar gevangenisstraf vanwege spionage. De Russische president Vladimir Poetin wekte eerder de suggestie dat Rusland Gershkovich wilde inzetten bij een eventuele gevangenenruil.
Journalist Alsu Kurmasheva en activist Vladimir Kara-Murza ook vrij
Ook Whelan mag dus weer naar huis. Rusland verklaarde de Amerikaanse oud-marinier in 2020 schuldig aan spionage en veroordeelde hem tot zestien jaar cel. De Russische autoriteiten stelden dat Whelan "op heterdaad" betrapt werd, omdat hij USB-sticks bezat met geheime informatie. Whelan zei dat die spullen expres in zijn auto waren gelegd.
Ook de Russisch-Amerikaanse journalist Alsu Kurmasheva is onderdeel van de gevangenenruil, meldt BBC News op basis van bronnen binnen de Amerikaanse regering. Ze werd vorige maand veroordeeld tot een celstraf van 6,5 jaar omdat ze valse informatie over het Russische leger zou hebben verspreid. Het Kremlin treedt sinds de oorlog in Oekraïne steeds harder op tegen mensen die zich kritisch uitlaten over het leger.
Een Europese functionaris zegt tegen Bloomberg dat ook de Brits-Russische Vladimir Kara-Murza vrijkomt. De 42-jarige activist kreeg in april vorig jaar 25 jaar celstraf voor zijn kritiek op de Russische invasie in Oekraïne. Hij verzet zich al jaren tegen president Poetin.
De Amerikaanse oud-marinier Paul Whelan tijdens zijn rechtszaak in 2020. | Beeld: AP
Rusland krijgt Vadim Krasikov terug
Ook Rusland krijgt dus politieke gevangenen terug. Het is niet direct duidelijk om wie het gaat. In het Westen zitten meerdere Russen gevangen.
Volgens BBC News is een van de gevangenen die geruild wordt Vadim Krasikov, in wie het Kremlin al eerder interesse toonde. Hij heeft in Duitsland een levenslange celstraf gekregen voor de moord op een Tsjetsjeens-Georgische dissident in 2019.
De VS en Rusland wisselden in 2022 ook al gevangenen uit. De Amerikaanse basketbalster Brittney Griner kwam toen vrij. Zij had in Rusland negen jaar celstraf gekregen voor het bezit en smokkelen van drugs. De VS liet in ruil de Russische wapenhandelaar Viktor Bout vrij. De uitwisseling vond toen plaats op het vliegveld van Abu Dhabi.
De Amerikaanse oud-marinier Paul Whelan tijdens zijn rechtszaak in 2020. | Beeld: AP