In het Oost-Afrikaanse land Rwanda is zondag de genocide op de Tutsi's van dertig jaar geleden herdacht. Het land staat honderd dagen stil bij de moord op bijna een miljoen Tutsi's en Hutu's.

De Rwandese president Paul Kagame stak zondag een herdenkingsvlam aan bij een monument in de Rwandese hoofdstad Kigali. Tot 3 juli, de dag die geldt als de laatste van de volkenmoord, staan in het hele land herdenkingen gepland.

Afgevaardigden uit de hele wereld waren bij de herdenking aanwezig, zo ook demissionair buitenlandminister Hanke Bruins Slot. "De genocide in Rwanda is een van de grootste humanitaire tragedies uit de geschiedenis. Dit mag niet worden vergeten. Daarom is het belangrijk om hier stil bij te blijven staan", zegt de bewindsvrouw.

Ook Bill Clinton was aanwezig. Hij was president van de Verenigde Staten in de periode dat de genocide plaatsvond.

De genocide geldt als een van de bloedigste massaslachtingen van de twintigste eeuw. De volkerenmoord in 1994 duurde honderd dagen. Naar schatting zijn 500.000 tot 1 miljoen Tutsi's en gematigde Hutu's vermoord. Zo'n 70 procent van alle Tutsi's is omgekomen.

Zie ook |Man uit Ede aangehouden op verdenking van genocide in Rwanda

Dood van president was startschot voor moorden

Voor de oorsprong van het conflict moeten we iets verder terug in de tijd. In 1962 werd Rwanda een zelfstandig land. Het werd gescheiden van Burundi, waarmee het een koninkrijk vormde. In Burundi kon de bevolkingsgroep de Tutsi's aan de macht blijven, ondanks dat het in de minderheid was. In Rwanda kwam een leider van de Hutu's, een andere bevolkingsgroep, aan de macht.

Een jaar na die onafhankelijkheid braken er gevechten uit tussen de Tutsi's en de Hutu's. Grote groepen Tutsi's vluchtten over de grens naar Oeganda, waar het Rwandan Patriotic Front (RPF) werd opgericht.

Het RPF viel tussen 1990 en 1992 Rwanda binnen, met als doel de Huturegering omver te werpen. Er vielen duizenden slachtoffers aan beide zijden. De Huturegering besloot onder druk van andere landen hervormingen door te voeren in het voordeel van de Tutsi's. Ook werd een vredesakkoord gesloten met het RPF. Op verzoek van beide partijen kwam er een VN-missie die toezicht hield op de wapenstilstand.

Op 6 april 1994 werd de Rwandese president Juvénal Habyarimana gedood nadat een raket zijn vliegtuig neerhaalde. Zijn dood was het startschot voor de bloederige massaslachtingen in Rwanda. Hutumilities begonnen met het uitmoorden van Tutsi's in het land.

Zie ook |Rwandees die model stond voor film Hotel Rwanda vrijgelaten uit gevangenis

Huidige president zorgde voor einde aan moorden

Bijna drie kwart van alle Tutsi's in het land werd op gruwelijke wijze gemarteld en gedood. Zo'n 10 procent van de bevolking van Rwanda kwam om het leven. De VN-missie kon niet ingrijpen, omdat het daartoe niet bevoegd was. Ze trok zichzelf terug uit Rwanda nadat tien Belgische leden van de missie waren omgekomen.

Het RPF wilde overgebleven Tutsi's in de hoofdstad van Rwanda bijstaan. Onderweg naar de hoofdstad voerden milities wraakacties uit op de Hutubevolking. De Franse regering startte in juni een operatie waardoor Hutuvluchtelingen naar Zaïre, nu bekend als Congo, konden trekken. Maar zo konden ook Hutu's vluchten die actief hadden deelgenomen aan de genocide.

Op 19 juli 1994 nam het RPF van de huidige president Kagame, destijds rebellenleider, de macht over in Rwanda. Daardoor konden de moordpartijen worden gestopt.