Geweld en chaos houden Haïti in de greep: wie zijn de hoofdrolspelers?
Sinds de noodtoestand vorige week werd uitgeroepen in Haïti houden de chaos en het geweld aan. Een overzicht van de drie hoofdrolspelers om de crisis in het Caribische land te begrijpen.
Bendeleider Jimmy 'Barbecue' Cherizier
De 46-jarige Jimmy 'Barbecue' Cherizier staat aan het hoofd van de Delmas 6-bende en de G9, een bondgenootschap van negen criminele bendes in de hoofdstad Port-au-Prince. Vorige week riep Cherizier de bendes op zich te verenigen in een poging president Ariel Henry af te zetten vanwege het uitblijven van nieuwe verkiezingen.
Sinds de moord op oud-president Jovenel Moïse in 2021 is de situatie in Haïti flink verergerd. Bendegeweld is aan de orde van de dag en sinds vorige week is de chaos in een stroomversnelling gekomen. Criminele bendes hebben inmiddels een groot deel van Port-au-Prince onder controle.
Voordat Cherizier bendeleider werd, werkte hij voor de nationale politie van Haïti. Als agent zou hij volgens de Verenigde Naties betrokken zijn geweest bij verschillende bloedbaden, waaronder in de arme wijk La Saline van Port-au-Prince in 2018. Toen kwamen ruim zeventig mensen om het leven en werden meer dan vierhonderd huizen in brand gestoken.
Cherizier zou zijn bijnaam 'Barbecue' te danken hebben aan het bloedbad in La Saline, maar zelf ontkent hij dat. Volgens hem verwijst de bijnaam naar zijn moeder, die gefrituurde kip verkocht op straat.
President Ariel Henry
Ariel Henry werd in 2021 na de moord op oud-president Moïse waarnemend president. Hij kreeg die positie zonder dat er verkiezingen aan te pas waren gekomen. Hij beloofde op 7 februari af te treden en verkiezingen te organiseren, maar dat gebeurde niet.
Eind vorige maand vertrok Henry voor een vierdaagse top naar Guyana. Hij sprak niet met de media, maar Caribische leiders die aanwezig waren zeiden dat hij had toegezegd om uiterlijk half 2025 nieuwe verkiezingen te houden. Daarop brak nog meer geweld uit in het land, want volgens criminele bendes duurt dat te lang. Zij willen dat hij per direct aftreedt.
Vervolgens reisde Henry naar Kenia, om te pleiten voor de inzet van duizend Keniaanse politieagenten om het bendegeweld in Haïti te stoppen. Daarna was hij een paar dagen spoorloos, totdat hij afgelopen dinsdag in Puerto Rico landde. Hij heeft nog niet aangekondigd wanneer hij zal terugkeren naar Haïti en hij heeft zich ook niet uitgesproken over de chaos in het land.
Ondertussen wordt het steeds moeilijker voor Henry om zijn macht te behouden. Hoewel de noodtoestand en een avondklok zijn uitgeroepen, zijn bendeleden in het machtsvacuüm van Henry's afwezigheid gesprongen. Zij eisen zijn aftreden en hebben belangrijke plekken in de hoofdstad ingenomen. Ook de Verenigde Staten hebben bij Henry aangedrongen op een snelle politieke transitie in Haïti.
Ex-coupleider Guy Philippe
Hoewel Henry feitelijk nog president van Haïti is en vooralsnog niet van plan is af te treden of verkiezingen uit te roepen, heeft Guy Philippe zich alvast opgeworpen als nieuwe presidentskandidaat. In 2004 leidde hij een staatsgreep tegen de toenmalige interim-president van Haïti, Jean-Bertrand Aristide. Twee jaar later deed hij mee aan de presidentiële verkiezingen, maar kreeg hij slechts een paar procent van de stemmen.
In 2017 werd hij gearresteerd en uitgeleverd aan de VS, waar hij een gevangenisstraf uitzat omdat hij steekpenningen van drugshandelaars zou hebben aangenomen. Vorig jaar keerde hij terug naar Haïti. Sindsdien reist hij door het land om aanhangers te verzamelen.
Ook kondigde Philippe aan zelf president van Haïti te willen worden. "Nelson Mandela zat in de gevangenis, Hugo Chávez zat in de gevangenis, Lula zat in de gevangenis... als mijn mensen mij geloven en vertrouwen, dan zal ik hun leider zijn", zei Philippe.