Saoedische grenswachten hebben tussen maart 2022 en juni 2023 honderden Ethiopiërs gedood die de grens tussen Saoedi-Arabië en Jemen probeerden over te steken. "Ze werden beschoten met explosieve wapens", zegt hoofdonderzoeker Nadia Hardman van Human Rights Watch tegen NU.nl.

"Saoedische functionarissen vermoorden honderden migranten en asielzoekers in dit afgelegen grensgebied, buiten het zicht van de rest van de wereld", zegt Hardman. Zij onderzocht de rechten van vluchtelingen en migranten voor Human Rights Watch.

"Deze aanvallen zijn wijdverspreid en systemisch", zegt Hardman. Zowel mensen die naar Saoedi-Arabië gaan als mensen die het land juist ontvluchten, worden aangevallen. De Saoedi's lijken geen onderscheid te maken tussen mannen, vrouwen en kinderen.

Sommige lichamen zijn uiteengereten

Migranten en asielzoekers die in grote groepen reisden, vertelden dat ze werden aangevallen met mortiergranaten en andere explosieve wapens zodra ze de grens overstaken. De vluchtelingen beschrijven horrorscenario's waarbij lichamen van mannen, vrouwen en kinderen verspreid over het bergachtige landschap liggen.

Sommige mensen zijn zwaargewond, anderen dood. Sommige lichamen zijn uiteengereten. "Er zijn mensen die je niet kunt identificeren", zegt een getuige. "Sommige mensen werden in tweeën gescheurd." Overlevenden werden soms maandenlang vastgehouden in Saoedische detentiecentra.

Mensen die in kleinere groepen of alleen reisden, zeiden dat Saoedische grenswachten met geweren op hen schoten zodra ze de grens overstaken. Mensen beschreven ook hoe bewakers hen sloegen met stenen en metalen staven. Veertien vluchtelingen werden van dichtbij neergeschoten of zagen hoe dat bij anderen gebeurde.

Een zeventienjarige jongen zei dat grenswachten hem en andere overlevenden dwongen om twee meisjes te verkrachten nadat de bewakers een andere migrant hadden geëxecuteerd die weigerde dat een andere overlevende aan te doen.

Onderzoek op basis van interviews en satellietgegevens

"We kunnen er niet komen", legt Hardman uit. Daarom deed Human Rights Watch het onderzoek op basis van interviews en satellietbeelden.

In totaal interviewde de organisatie 42 mensen. 38 van hen zijn Ethiopische migranten en asielzoekers die tussen de onderzochte periode de grens tussen Saoedi-Arabië en Jemen probeerden over te steken. Daarnaast sprak Human Rights Watch met vier familieleden of vrienden.

Ook analyseerde de organisatie meer dan 350 video's en foto's. Tevens bekeek Human Rights Watch enkele honderden vierkante kilometers aan satellietbeelden. Daarop zijn Saoedische grensposten te zien op plaatsen die overeenkomen met de locaties die de vluchtelingen noemen.

Human Rights Watch identificeerde ook een voertuig met een geschutskoepel op het dak waarin een zwaar machinegeweer was gemonteerd. Ook zag de mensenrechtenorganisatie dat de begraafplaatsen in de buurt van de migrantenkampen groeien, net als de grensbeveiligingsinfrastructuur.

Video's en foto's van gewonde of dode migranten werden door leden van de Independent Forensic Expert Group van de International Rehabilitation Council for Torture Victims bekeken. Zij concludeerden dat sommige verwondingen inderdaad konden ontstaan door explosieve munitie terwijl andere "kenmerken hebben die consistent zijn met schotwonden".

Niet eerder zo'n grootschalige moord op migranten tegengekomen

"Het was een schokkend onderzoek", constateert Hardman. In haar tijd als onderzoeker is zij nog niet eerder zo'n grootschalige en systematische moord op migranten tegengekomen.

Human Rights Watch documenteert sinds 2014 moorden op migranten aan de grens met Jemen en Saoedi-Arabië, maar de aantallen lijken nu toe te nemen. Ook de werkwijze lijkt gestructureerder. Hardman denkt dat de moorden nu ook nog doorgaan, maar Human Rights Watch wilde de bevindingen nu al publiceren.

Volgens Hardman heeft Human Rights Watch Saoedi-Arabië gevraagd of deze acties deel uitmaken van het regeringsbeleid. Als dat zo is, dan zouden deze moorden een misdaad tegen de menselijkheid zijn. "We hebben geen reactie gekregen."

De mensenrechtenorganisatie roept andere landen op om Saoedi-Arabië aan te spreken op het gedrag van de grenswacht en het land sancties opleggen, bijvoorbeeld door niet naar sportevenementen te gaan. Op dat vlak is Saoedi-Arabië nu met een charmeoffensief bezig.

Daarnaast pleit Human Rights Watch voor onafhankelijk onderzoek door de Verenigde Naties om te beoordelen of de moorden neerkomen op misdaden tegen de menselijkheid.

"Saoedische grenswachten wisten of hadden moeten weten dat ze op ongewapende burgers schoten", benadrukt Hardman. "Als er geen gerechtigheid komt voor wat ogenschijnlijk ernstige misdaden tegen Ethiopische migranten en asielzoekers zijn, zal dat alleen maar leiden tot meer moorden en mishandelingen."