Turkije gaat vandaag weer naar de stembus voor een nieuwe president. Twee weken geleden kwam de zittende president Recep Tayyip Erdogan net te kort voor winst. Daardoor is vandaag een tweede en beslissende stemronde nodig. In het buitenland, ook in Nederland, is de afgelopen dagen al gestemd. Dit kun je tijdens verkiezingsdag verwachten.

De verkiezingsdag zal op dezelfde manier verlopen als op 14 mei. Dat betekent dat om 8.00 uur lokale tijd de stemlokalen opengaan en om 17.00 uur weer zullen sluiten. Er is een belangrijk verschil: dit keer zijn er nog maar twee kandidaten, Erdogan en oppositiekandidaat Kemal Kiliçdaroglu.

Geen van beiden haalde twee weken geleden meer dan 50 procent van de stemmen. Ze scoorden wel beter dan de onafhankelijke nationalistische kandidaat Sinan Ogan en Muharrem Ince, leider van de Memleket Partisi (Thuisland Partij). Ince was op dat moment al uit de race gestapt, maar zijn naam stond nog wel op het stembiljet.

Ogan, die in de eerste ronde goed was voor 5,28 procent van de stemmen, sprak afgelopen week zijn steun uit voor Erdogan. Kiliçdaroglu verzekerde zich van de steun van de bekende politicus Ümit Özdag en zijn rechts-nationalistische Zafer Partisi. De partij van Ince besloot geen kant te kiezen in de tweede ronde.

Zie ook |Zekere overwinning Erdogan? Jullie vragen over Turkse verkiezingen beantwoord

Opkomst in buitenland omhoog

Direct na het sluiten van de stemlokalen begint het tellen van de stemmen. Dat gebeurt tegelijk met het tellen van de stemmen die zijn uitgebracht in het buitenland. Meer dan 1,9 miljoen Turken zijn daar naar de stembus geweest. Daarmee lag de opkomst hoger dan in de vorige ronde, toen dat er nog 1,83 miljoen waren. Ook de opkomst in Turkije zal naar verwachting hoog zijn. Twee weken geleden lag het opkomstpercentage op zo'n 88 procent, het hoogste niveau sinds 1987.

Tot 21.00 uur lokale tijd geldt een verbod op het publiceren van verkiezingsresultaten. De ervaring leert dat de hoogste kiesraad van Turkije, de YSK, dit verbod al eerder opheft. Op 14 mei kwamen de eerste resultaten rond half zeven in beeld. Aan zogeheten exit polls doet Turkije niet. De resultaten stromen gedurende de avond binnen.

Uiteindelijk stokte de teller van de eerste ronde van de presidentsverkiezing op 49,24 procent voor Erdogan en 45,07 procent voor Kiliçdaroglu. Volgens peilingen zal de president zijn voorsprong vasthouden en opnieuw winnen, ditmaal definitief.

'Grootschalige fraude' bleek mee te vallen

Om alles zo eerlijk mogelijk te laten verlopen, zit in ieder stemlokaal een verkiezingsraad. Die bestaat uit vertegenwoordigers van de vijf grote partijen en een gewone burger. Het hoofd van de raad is een door de regering benoemde ambtenaar. Kleinere partijen kunnen ook iemand sturen voor het observeren, maar die hebben geen officiële rol. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers aanwezig, bijvoorbeeld om te helpen tellen.

Elk stembiljet wordt in het bijzijn van de kiesraad door de voorzitter uit de stemenvelop gehaald. De naam van de kandidaat waarop gestemd is wordt hardop gezegd. Ook wordt het stembiljet omhoog gehouden zodat iedereen kan zien en noteren dat er inderdaad op die persoon is gestemd. Iedereen in het stemlokaal maakt daar vervolgens voor zichzelf een notitie van. Zodra alles genoteerd is en iedereen akkoord is, wordt het formulier met de uitslagen ondertekend door de beambten. Dat formulier gaat naar de lokale afdeling van de YSK om ingevoerd te worden.

Het invoeren ging op 14 mei op een aantal plaatsen mis. Die fouten werden later bevestigd door onafhankelijke Britse verkiezingswaarnemers. Hoewel er op Twitter al snel gesproken werd over "grootschalige fraude" liep het "schandaal" uiteindelijk met een sisser af. Veel fout ingevoerde resultaten konden worden rechtgezet. De oppositie heeft desondanks een oproep gedaan voor meer vrijwilligers in de stemlokalen.

Verkiezingsfeest zal van korte duur zijn

De winnaar van de verkiezingen krijgt te maken met een parlement waarin de AKP van Erdogan de grootste partij is. De alliantie die door de AKP wordt aangevoerd, heeft een meerderheid. Via die allianties kunnen kleine partijen meeliften met de grote partijen. Daardoor zijn er in het nieuwe Turkse parlement 16 partijen vertegenwoordigd.

Ondanks dat de president in Turkije de meeste macht heeft, is de rol van het parlement nog lang niet uitgespeeld. Parlement en president kunnen elkaar op bepaalde vlakken dus tegen gaan werken. Als Kiliçdaroglu president wordt, krijgt hij te maken met een parlement onder aanvoering van Erdogan's AKP. Die twee kampen zijn het over weinig zaken eens. Als Erdogan wint, dan kan hij samenwerken met zijn partijgenoten in het parlement. Net zoals de afgelopen vijf jaar.

Wie de winnaar ook wordt, het verkiezingsfeest zal waarschijnlijk van korte duur zijn. Turkije staat namelijk aan de rand van de financiële afgrond. Een stevige waardevermindering van de Turkse lira ligt op de loer. En zo'n valutacrisis vraagt om pijnlijke maatregelen. De aanloop naar het eeuwfeest van Turkije later dit jaar, wordt dan ook een lastige.