Via NUjij vroegen wij wat jullie vragen zijn over de uitslagen van de Turkse verkiezingen. Onze verslaggever Nick Augusteijn geeft vanuit Istanboel antwoord op jullie meest brandende vragen.

"De aanhang van Recep Tayyip Erdogan is een groep die eigenlijk pas gezien en gehoord wordt sinds dat hij aan de macht is. In de tachtig jaar (!) daarvoor was dat bijna niet het geval. Er zit bij de Erdogan-aanhang dus een diepgeworteld wantrouwen tegen een partij als de CHP van Kemal Kiliçdaroglu, ook al heeft die partij geleerd van fouten uit het verleden. Dat wantrouwen, gecombineerd met een populistisch beleid van tweedeling in de maatschappij van Erdogan, betekent dat het voor de inderdaad veelal conservatieve aanhang bijna ondenkbaar is om 'hun' president te laten vallen. Zelfs in een situatie waarin Erdogan aantoonbaar schuld heeft aan de torenhoge inflatie en medeverantwoordelijk is voor de enorme schade na de aardbeving en de matige aanpak ervan."

Verslaggever Nick Augusteijn

"Daarnaast kent Turkije een heel sterke onderstroom van nationalisme. Erdogan en de AKP tappen sinds 2015 uit het nationalistische vaatje en dat doen ze met succes. De kern van dat nationalisme is - heel plat gezegd - dat het belang van de staat boven dat van de burger gaat. Erdogan vertegenwoordigt de staat en is inmiddels zo machtig dat hij bijna vereenzelvigd is met de staat. En mensen zijn heel terughoudend met kritiek op de staat. Er kunnen fouten gemaakt worden, maar dan rekent men op diezelfde staat (of de persoon Erdogan) om die fouten te herstellen. Niet de oppositie."

"Van een president die net 49,5 procent van de stemmen heeft gehaald en zijn directe tegenstander heeft verslagen kun je niet zeggen dat hij ongeliefd is. Integendeel. Deze verkiezing toont misschien wel meer dan ooit aan hoe populair Erdogan is. Want de aanname was dat hij dit jaar, met een economie die in het slop zit en een aanpak van de aardbeving die te wensen overliet, op zijn zwakst zou zijn."

"Dat Erdogan veel kritiek krijgt, heeft ermee te maken dat we weten dat de president het beter kan doen en moet doen. In de beginjaren van zijn regeerperiode deed hij een hoop goed. Ook in de ogen van de rest van de wereld. Anno 2023 is er gewoon een hoop dat aantoonbaar niet goed gaat."

"Om een voorbeeld te noemen: maandag presenteerden de internationale waarnemers van de OVSE en PACE hun verslag over de stembusgang. Die verliep op zich prima, maar de waarnemers moesten er opnieuw op hameren dat de verkiezingsstrijd niet eerlijk was, dat te veel media onder controle staan van de regering en partijdig waren, dat de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht onder druk staan en dat de rechterlijke macht gebruikt wordt om politieke tegenstanders te intimideren. Dat is een zorgelijk lijstje. En die zaken zijn al jaren bekend, maar er komt geen verbetering in."

"Het is in Turkije bijzonder lastig om grootschalige fraude te plegen. Incidenten zijn er altijd, maar dat zijn (kleine) uitzonderingen op de regel. De stembusgang is heilig in Turkije. Dat zie je terug in de heel hoge opkomstcijfers. En iedereen wil dat het stemmen goed verloopt. Daarom zijn er veel maatregelen om de stembusgang te beschermen. Ook zijn er talloze mensen bij betrokken, zoals waarnemers van de grote partijen, honderdduizenden vrijwilligers en een klein leger aan advocaten en experts."

"De tweede ronde wordt net zo geregeld als de eerste ronde. Met als belangrijkste verschil dat er nu geen keuze uit drie presidentskandidaten is, maar uit twee: Erdogan en Kiliçdaroglu. Daarnaast hoeven er geen parlementariërs meer gekozen te worden. Dat is afgelopen zondag al gedaan. Net als eerder deze maand kunnen ook Turken in het buitenland stemmen, dus ook in Nederland. Dat kan vanaf 20 mei tot en met 23 mei."

"Kiezers die in de eerste ronde op de onafhankelijke presidentskandidaat Sinan Ogan hebben gestemd, zullen voor zichzelf moeten besluiten of ze ditmaal op Erdogan of Kiliçdaroglu gaan stemmen. Een andere mogelijkheid is dat deze kiezers simpelweg thuisblijven of een proteststem uitbrengen. Dat kan door bijvoorbeeld met een pen op het stembiljet te krabbelen, om ervoor te zorgen dat deze ongeldig is."

"Om te mogen stemmen voor de Turkse verkiezingen moet je een Turks paspoort of officieel identiteitsbewijs hebben. Zo simpel is het. Ook als je toevallig ook een Nederlands paspoort hebt."

"Het zou geen verschil hebben gemaakt. In totaal zijn in het buitenland 1,768 miljoen stemmen uitgebracht. 1 miljoen daarvan waren voor Erdogan, een kleine 700,000 voor Kiliçdaroglu. Maar uiteindelijk is de president geëindigd met een voorsprong van ruim 2,2 miljoen stemmen."

"Daarnaast is het ook niet zo dat alle oppositiestemmen nu ineens naar Kiliçdaroglu gaan, simpelweg omdat de andere kandidaten uit de race zijn. Ook hen zal hij moeten overtuigen. Ten slotte: zit de Turkse kiezer wel te wachten op wat mogelijk uitmondt in een strijd tussen een parlement waar de AKP de dienst uitmaakt en Kiliçdaroglu als president? Kortom, ja het kan. Maar de kans dat het gebeurt lijkt klein."

"Nog voor het begin van de stembusgang waren er contacten tussen zowel Ogan en het oppositieblok als tussen Ogan en de AKP van Erdogan anderzijds. Er wordt dus in ieder geval aan de beste man getrokken. En hij lijkt in een positie te zitten waarin hij bepaalde eisen voor zijn steun kan stellen. Zo vindt Ogan de steun van de Koerdisch-georiënteerde HDP aan de oppositie maar niks."

"Daarnaast wil hij alleen samenwerken met iemand die de Syrische vluchtelingen naar huis gaat sturen. Dat laatste ligt lastig voor Erdogan, terwijl Kiliçdaroglu op zijn beurt eigenlijk niet zonder de steun van de Koerdische stemmen kan. Maar zelfs als Ogan openlijk een kant kiest, dan is daarmee nog niet gezegd dat al zijn kiezers hem zullen volgen."