Dodelijke protesten Pakistan lijken nog maar het begin in turbulent verkiezingsjaar

Door onze nieuwsredactie
13 mei 2023 om 14:28

De arrestatie van oud-premier Imran Khan leidde deze week tot onrust, vernielingen en dodelijke protesten in Pakistan. Zijn aanhangers zijn woedend over het optreden van de regering. De situatie zet de boel op scherp in een cruciaal verkiezingsjaar.

Eerder deze week waren het nog militairen en journalisten die hem omsingelden, zaterdagochtend waren het zijn aanhangers die zich op Khan stortten. De oud-premier werd bij thuiskomst als een held onthaald. Ze gooiden rozenblaadjes over zijn auto en vierden Khans thuiskomst als een kampioenschap.

Maar de strijd lijkt nog lang niet gestreden. Zo liet de Pakistaanse minister van Binnenlandse Zaken weten dat elke mogelijkheid om Khan op te pakken met beide handen zal worden aangegrepen. Wat dit voor de komende maanden betekent, leggen we zo uit. Eerst de oorzaak van de chaos van deze week.

Oud-premier Imran Khan komt onder begeleiding van de politie aan bij het hooggerechtshof van Pakistan. | Beeld: Getty Images

Leger en parlement keerden zich tegen Khan

Khan werd in 2018 premier van Pakistan. In de jaren die volgden, verloor hij steeds meer steun van het machtige leger. Ook het parlement zag het niet meer in Khan zitten, vanwege het uitblijven van economische verbeteringen. Met een motie van wantrouwen werd Khan april vorig jaar afgezet.

Als lid van de oppositie keerde Khan zich vervolgens fel tegen het leger en de nieuwe machthebbers. Hij hoopt tijdens de verkiezingen van dit jaar een nieuwe gooi te kunnen doen naar het premierschap. Of dat lukt is erg onzeker, want Khan is verwikkeld in meer dan honderd rechtszaken.

Het gaat vooral om verdenkingen van corruptie. Zo zou Khan op illegale wijze stukken land ter waarde van miljoenen hebben bemachtigd. Volgens hem zijn de processen politiek gemotiveerd. Dinsdag ging hij naar de rechtbank om voor een aantal zaken borgtocht aan te vragen. Dat verliep anders dan gepland.

Tientallen zwaarbewapende agenten arresteerden Khan bij de rechtbank en zetten hem vast. Volgens de minister van Binnenlandse Zaken ging het om een arrestatiebevel van de Pakistaanse anticorruptiewaakhond. Duizenden aanhangers van Khan gingen vervolgens woedend de straat op.

Grote onrust in Pakistan na arrestatie van oud-premier Khan

Doden en gewonden bij confrontaties aanhangers en politie

Bij de geweldsuitbarsting raakten aanhangers slaags met de politie en het leger. Ook staken ze huizen en auto's in brand. In de stad Rawalpindi vielen ze een militaire basis aan, in Lahore braken ze in bij een belangrijke generaal. Bij het geweld kwamen volgens persbureau AP tien aanhangers van Khan om en raakten er tientallen gewond. Ook liepen tweehonderd agenten verwondingen op.

De autoriteiten reageerden fel. Sociale media werden afgesloten en drieduizend mensen werden opgepakt. Net toen het geweld nog heftiger dreigde te worden, oordeelde het Pakistaanse hooggerechtshof dat Khans arrestatie onwettig was. Hij werd op borgtocht vrijgelaten. Ook is besloten dat hij twee weken lang niet opnieuw gearresteerd mag worden.

De tijdelijke vrijlating is voor Khan geen reden om gas terug te nemen. "De leider van de grootste partij van het land was ontvoerd uit een rechtbank, en dat voor het oog van het hele land", zei Khan vrijdag. "Ze hebben me als terrorist behandeld, daar moest wel een reactie op komen."

Woede vanwege enorme inflatie

De felle reactie van zijn aanhangers heeft niet alleen te maken met Khans arrestatie. Met een inflatie van meer dan 36 procent hebben mensen in Pakistan het zwaar. Onder Khan ging het al bergafwaarts met het land, toch richt de boosheid van inwoners zich nu vooral op de huidige regering.
"Khan is op dit moment erg populair", zegt Farzana Shaikh van de denktank Chatham House tegen The Guardian. "Als er nu verkiezingen zouden worden gehouden, behaalt Khan zonder twijfel een enorme meerderheid."

Als Khan enige kans wil maken, heeft hij volgens deskundigen de steun van het leger nodig. Dat heeft al sinds de onafhankelijkheid in 1947 veel macht in Pakistan en bepaalt mede de politieke koers. Maar Khan is sinds zijn afzetting erg kritisch op het leger.

"Het is uniek dat Khan daarbij flinke publieke steun krijgt van de stedelijke middenklasse, een groep die normaal niet echt betrokken is bij het aanvechten van de rol van het leger in de politiek", zegt Syed Baqir Sajjad, een deskundige van het Wilson Center, tegen CNN. "Dit heeft de druk op de militairen vergroot."
Soldaten houden de wacht bij het Pakistaanse hooggerechtshof. | Beeld: ANP / EPA

'Kans groot dat Khan alsnog voor lange tijd achter de tralies verdwijnt'

Dat het leger steeds meer op de proef wordt gesteld, is wat de situatie volgens analisten de komende tijd zo spannend maakt. Want hoe reageert het leger op de toenemende druk en kritiek? Later dit jaar staan er verkiezingen gepland. Een cruciaal moment voor Pakistan.

"Het leger kan het zich niet veroorloven dat Khan weer aan de macht komt", zegt Sajjad tegen CNN. Hij acht de kans daarom groot dat het leger de noodtoestand laat afkondigen om protesten de kop in te drukken. Ook moet er volgens Sajjad rekening mee worden gehouden dat oud-premier Khan alsnog voor lange tijd achter de tralies verdwijnt.

Die noodtoestand leidt volgens Sajjad tot onderdrukking en de inperking van de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. "Dit zou weer kunnen leiden tot verdere onrust en instabiliteit, waardoor het voor Pakistan moeilijker wordt om buitenlandse investeringen aan te trekken en zijn economische groei vast te houden."

NUjij-reacties

Reacties op dit nieuwsbericht72 reacties