Een spoor van vernieling: zo verliep de bestorming van het Braziliaanse Congres
Duizenden aanhangers van oud-president Jair Bolsonaro bestormden zondag belangrijke overheidsgebouwen in de Braziliaanse hoofdstad Brasilia. Urenlang bezetten zij het parlement, het hooggerechtshof en het paleis van de president (die daar niet was). Zo verliep de oproer.
Gehuld in het groen en geel van de Braziliaanse vlag braken de betogers zondag eenvoudig door de beveiliging van het overheidscomplex. Vervolgens overspoelden zij de gebouwen. Enkelen klommen zelfs op het dak.
Binnen lieten de betogers een spoor van vernieling achter. Ze rukten schilderijen van de muren, braken ramen en deuren open en gooiden meubilair omver. Sommigen probeerden in het Nationaal Congres een tapijt in brand te steken. Daardoor gingen de sprinklers aan en kwam een hele verdieping onder water te staan. Iemand stal zelfs het originele grondwetsartikel uit 1988. Anderen namen vuurwapens mee uit het presidentieel paleis.
De oproer duurde uiteindelijk zo'n drie uur. Daarna grepen nationale veiligheidstroepen in. President Luiz Inácio Lula da Silva had ze die opdracht vlak daarvoor gegeven in een toespraak vanuit São Paulo. In die speech had hij geen goed woord over voor de betogers. Hij noemde ze onder meer "fascistische fanatiekelingen".
De aanval had veel weg van de bestorming van het Amerikaanse Capitool van net twee jaar geleden. Duizenden aanhangers van Donald Trump probeerden toen met geweld de verkiezingsnederlaag van de oud-president ongedaan te maken.
De aanhangers van de rechtse Bolsonaro hadden zondag een vergelijkbaar doel. Zij zijn het oneens met de verkiezingswinst van de linkse Lula op 30 oktober. Op 1 januari werd hij aangesteld als president.
Volgens de aanhangers van Bolsonaro dankt Lula zijn overwinning aan fraude. Voor die beschuldiging is geen enkel bewijs. Net als dat er geen bewijs is dat de Amerikaanse verkiezingsoverwinning in 2020 "gestolen" zou zijn.
Betogers klimmen zelfs op het dak. Agenten zijn in eerste instantie niet in staat ze tegen te houden. | Beeld: AFPVeiligheidstroepen arresteerden zeker vierhonderd betogers. Het aantal arrestaties loopt mogelijk nog op. Lula zei namelijk dat hij alle vandalen zal laten opsporen en vervolgen. Voor zover bekend zijn bij de bestorming geen gewonden of doden gevallen.
Ook kondigde Lula een "interventie" af. Dat houdt in dat nationale troepen de veiligheid in Brasilia voor hun rekening nemen. De maatregel is tot en met 31 januari van kracht.
Lula had daarnaast veel kritiek op de militaire politie en de beveiligers van het overheidscomplex. Volgens de president deden zij hun werk niet goed. De politie had geprobeerd de betogers terug te dringen met traangas, maar dat werkte niet. Ze leken op videobeelden van de bestorming ook niet met genoeg agenten te zijn geweest om iedereen tegen te houden.
Veiligheidstroepen maken na enkele uren een einde aan de bezetting. | Beeld: AFPHelemaal uit het niets kwam de oproer niet. Relschoppers maakten al dagenlang plannen om in Brasilia samen te komen voor een weekend vol demonstraties. Ook in de periode tussen de verkiezingsuitslag en de bestorming gingen aanhangers van Bolsonaro regelmatig de straat op. Die demonstraties leidden al tot diverse arrestaties. In Brazilië snappen ze dan ook niet waarom de politie in Brasilia zo slecht voorbereid leek.
Het kost het hoofd van de beveiliging in Brasilia in elk geval de kop. Deze Anderson Torres, tot voor kort minister van Justitie en Veiligheid onder Bolsonaro, is ontslagen en er is een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd. Hetzelfde geldt voor andere functionarissen die verantwoordelijkheid voor de beveiliging droegen.
Verder is gouverneur Ibaneis Rocha van Brasilia voor negentig dagen uit zijn functie gezet. Rocha is namelijk verantwoordelijk voor de militaire politie. Die deed volgens Lula niets om de demonstranten te stoppen.
Bestormers van het parlement bedekken hun gezicht vanwege het traangas van de politie. | Beeld: AFPDe Braziliaanse autoriteiten hebben maandag gezegd dat er een strafrechtelijk onderzoek naar de bestorming komt. Ze richten zich vooral op de vraag wie achter de bestorming zat. Ook beloven ze de "betrokkenen ter verantwoording te roepen".
Bolsonaro ontkende zondagavond op Twitter dat hij iets met de ongeregeldheden te maken heeft. Sinds 30 oktober had hij vrijwel niets meer van zich laten horen. Bolsonaro heeft Lula niet gefeliciteerd met de overwinning. Bovendien heeft hij de uitslag niet publiekelijk erkend.
De oud-president verblijft sinds 30 december in de Amerikaanse staat Florida.