In Peking eindigt zaterdag het twintigste congres van de Chinese Communistische Partij (CCP). De kans dat partijleider Xi Jinping een historische derde termijn als president krijgt, is groot. Tijdens het grootste politieke evenement in China krijgt de wereld een kijkje in de keuken van het land dat de rest van het jaar zeer gesloten is. Dit is wat we kunnen verwachten.

Wat gebeurt er tijdens het partijcongres?

Elke vijf jaar komen ruim tweeduizend partijleden bijeen in Peking. Zij kiezen dan wie de komende vijf jaar de nieuwe leider van China mag zijn. De president wordt dus niet door het volk gekozen. China is dan ook geen democratie.

De CCP regeert China al 73 jaar. Momenteel heeft de partij twee derde van de zetels in het Nationale Volkscongres in handen. De partij van Xi bepaalt de koers van het land. Tijdens het congres gaan de partijleden daarover stemmen.

Wat mensen tijdens het congres te zien krijgen, is vooral een toneelstuk. Vooraf is bepaald hoe de leden moeten stemmen. Toch is het voor buitenstaanders interessant om te zien welke kant China op wil. De rest van het jaar is het land daarover zeer gesloten.

Wat maakt het congres dit jaar belangrijk?

De kans is groot dat Xi een derde termijn als president krijgt. Dat plan had hij al in 2018. Dat jaar schrapte hij de maximale periode van twee termijnen uit de grondwet. Het is zelfs goed mogelijk dat de 69-jarige Xi de rest van zijn leven president wil blijven.

Als Xi een derde termijn krijgt, is hij straks de langstzittende leider van het moderne China sinds Mao Zedong. Laatstgenoemde leidde China en de CCP van 1949 tot zijn dood in 1976. Mao regeerde het land als een dictator.

Maar het congres draait niet alleen om het kiezen van de leider. De hele partijtop krijgt opnieuw vorm. De CCP is opgebouwd als een piramide. Bovenin zitten het Politburo (25 leden) en het Permanent Comité (ongeveer 7 leden). Zij zijn een soort kabinet van de partij.

Het is interessant om te zien wat de rolverdeling van de partijtop wordt. Veel deskundigen denken dat Xi zoveel mogelijk van zijn vertrouwelingen om hem heen gaat verzamelen. Een veel kleinere groep experts denkt dat Xi niet alleen maar kiest voor 'vriendjespolitiek'.

Ook zal boeiend zijn welk lid van het Permanent Comité als eerste na Xi het podium betreedt. Traditioneel geldt diegene vaak als de beoogde opvolger van de huidige leider.

Wat is er inhoudelijk al gebeurd?

Het partijcongres begon afgelopen zondag met een toespraak van Xi. Hij sprak onder meer over Hongkong, het voormalige Britse kroondomein waar China steeds meer machtsinvloed krijgt. En over het eiland Taiwan, dat China ziet als een afvallige provincie.

Ook was Xi lovend over zijn eigen beleid tegen corruptie en "verborgen gevaren" binnen de partij en het leger. Critici zien vooral hoe Xi op deze manier zijn tegenstanders uitschakelt.

Verder zei hij dat China zich blijft inzetten voor de wereldwijde strijd tegen klimaatverandering.

Vijf jaar geleden was Xi's toespraak optimistisch. Hij wilde dat China in 2050 een leidende wereldmacht zou zijn. Hij had het steeds over hervormingen.

De situatie in China is sindsdien dramatisch veranderd. Dat heeft vooral te maken met de uitbraak van de coronapandemie. Door het zeer strenge coronabeleid van de regering kreeg de economie flinke klappen. De groei ervan vertraagde en viel zelfs bijna stil.

Kan de bevolking nog iets vinden van het congres?

De Chinese bevolking heeft niets te zeggen over de koers van het land. Toch is er af en toe een zeldzaam tegengeluid te horen. Zo hebben Chinezen al maanden kritiek op de coronaregels. Bij een paar besmettingen gaat een stad namelijk al gauw in lockdown. Zo waren er dit jaar protesten in de moderne stad Sjanghai.

Tijdens het congres wil de CCP absoluut geen kritische geluiden horen of zien. Niet op straat, maar ook niet op het gecensureerde internet. De veiligheidsmaatregelen rondom het evenement zijn daarom enorm streng.

Toch wisten agenten twee weken geleden niet te voorkomen dat betogers twee spandoeken uitrolden in Peking. Op de doeken stonden kritische teksten gericht tegen Xi en zijn beleid. Al gauw haalde de politie de lakens weg. Ook op het Chinese internet was al snel niets meer te vinden van het protest.