Radicaal, christelijk, conservatief: dit is Italië's eerste vrouwelijke premier
De opmars van Giorgia Meloni in de Italiaanse politiek is compleet: afgelopen nacht werd bekend dat haar partij Fratelli d'Italia (Broeders van Italië) een verpletterende verkiezingsoverwinning heeft geboekt. Daarmee is de radicaal-rechtse Meloni aan zet om het vertrouwen van het Italiaanse volk terug te winnen. Maar wie is deze 45-jarige politicus, die de eerste vrouwelijke premier van Italië wordt?
Meloni werd op 15 januari 1977 geboren in de Romeinse arbeiderswijk Garbatella. Ze raakte op haar vijftiende voor het eerst betrokken in de politiek. Toen sloot ze zich aan bij de jeugdbeweging van de Movimento Sociale Italiano (de MSI, de Italiaanse Sociale Beweging). Dit was een beweging die het gedachtegoed van de fascistische dictator Benito Mussolini voortzette.
Die flirt met het (neo)fascisme is nooit helemaal weggegaan. Toen ze negentien was, zei ze tegen Franse journalisten dat ze vond dat Mussolini een "goede politicus" was. Volgens haar deed 'Il Duce' alles wat hij deed in het belang van Italië. Later zou ze meer afstand nemen van het fascisme.
Verschillen fascisme, neofascisme en postfascisme
Succes in Europa
Meloni groeide in 2004 uit tot leider van de jongerenbeweging van de Alleanza Nazionale (Nationale Alliantie). Dat is de opvolger van de MSI. Namens die partij werd ze in 2008 minister van Jeugd in de vierde regering van premier Silvio Berlusconi. Ze was met een leeftijd van 31 jaar de jongste minister ooit in de naoorlogse Italiaanse politiek.
Nadat de regering-Berlusconi in het najaar van 2011 was gevallen, richtte Meloni in 2012 haar eigen partij op: Fratelli d'Italia. Het eerste grote succes boekte de eurosceptische partij ironisch genoeg tijdens de Europese parlementsverkiezingen van 2019. Daar scoorde de partij met ruim 6 procent van de stemmen beter dan verwacht. Het leidde ertoe dat Meloni voorzitter van de conservatieve fractie van het Europees Parlement werd.
In 2018 haalde ze nog maar 4,5 procent van de stemmen bij de Italiaanse verkiezingen. Nu lijkt ze meer dan een kwart van de stemmen te hebben gekregen.
Populistisch, nationalistisch en conservatief
Meloni ontwikkelde zich intussen tot een radicaal-rechtse politicus die kenmerken van andere populistische, nationalistische en conservatieve partijen gretig overnam. En net als de Amerikaanse oud-president Trump maakte ze daarbij handig gebruik van haar conservatief-christelijke achtergrond.
Op buitenlandse thema's lijkt Meloni inmiddels wat minder radicaal. Ze is fel tegenstander van de Russische president Vladimir Poetin en zijn oorlog tegen Oekraïne, in tegenstelling tot sommige andere Europese populistische leiders. Daarnaast slaat ze een mildere toon aan tegen de Europese Unie, waarover ze in haar campagne zelfs positief was.
Dit deed ze echter waarschijnlijk vooral omdat haar regering straks afhankelijk is van de miljarden die Italië vanuit Brussel ontvangt. Bovendien zijn botsingen tussen Meloni en de EU over thema's als lhbtqi+-rechten en migratie haast onvermijdelijk. Over dat laatste onderwerp zei ze bijvoorbeeld dat ze de marine wil inzetten om migranten terug naar Afrika te sturen.
In het buitenland zoekt Meloni slimme samenwerking met andere conservatieve en populistische partijen. Zo is ze een graag geziene gast bij de Amerikaanse conservatieve conferentie CPAC. Ook sprak ze zich positief uit over de regering-Orbán in Hongarije. Bovendien kan ze haar ideeën goed in andere landen presenteren, omdat ze vloeiend Spaans, Frans en Engels spreekt.
Radicaal politicus met een zacht randje
Meloni's succes bij de verkiezingen van afgelopen weekend is te danken aan een aantal oorzaken. Allereerst profiteert ze van het feit dat haar partij als enige niet meedeed aan de brede coalitie van Mario Draghi. Daardoor kan zij niet verantwoordelijk worden gehouden voor het gerommel binnen die coalitie en de onvrede bij het Italiaanse volk.
Daarnaast zal ze geprofiteerd hebben van het feit dat ze vrouw is. Dat geeft haar extreme ideeën voor veel Italianen een zachter randje. In haar campagne liet ze dan ook geen moment onbenut om dat te benoemen, net als het feit dat ze een alleenstaande moeder is. Toch is ze allesbehalve feministisch. Ze is tegen positieve discriminatie voor vrouwen en wil een kortere bedenktijd voor abortus.
Of haar regering met antimigratieboegbeeld Matteo Salvini en de conservatieve Berlusconi het lang volhoudt, is nog maar zeer de vraag. Italiaanse regeringen sneuvelden de afgelopen tien jaar aan de lopende band, als gevolg van interne verdeeldheid en relletjes.
Toch is het Meloni gelukt om de eerste radicaal-rechtse premier sinds de Tweede Wereldoorlog te worden. Dit populistische succes in Italië zal dan ook niet onopgemerkt blijven bij andere Europese populistische partijen.
