De wereldgezondheidsorganisatie WHO riep de wereldwijde uitbraak van apenpokken zaterdag uit tot een internationaal gevaar voor de volksgezondheid. Wat betekent die officiële waarschuwing concreet? NU.nl zet een aantal feiten voor je op een rij.

Om met de deur in huis te vallen: het bestempelen van de uitbraak als internationaal gevaar heeft niet direct concrete gevolgen. Ook betekent het niet dat het virus plotseling veel gevaarlijker is geworden.

Het is vooral bedoeld om ervoor te zorgen dat landen de uitbraak van het apenpokkenvirus serieus nemen. Ook hoopt de WHO dat er door de waarschuwing een duidelijke, wereldwijde strategie komt om de uitbraak tegen te gaan.

Het is niet voor het eerst dat de WHO een virus bestempelt als een internationaal gevaar. Voor het laatst gebeurde dat in 2020 met corona. Uitbraken van ebola (2014 en 2019), het zikavirus (2016) en de Mexicaanse griep (2009) kregen de toekenning al eerder. Sinds 2009 is de status zeven keer afgekondigd.

Officieel is nu sprake van een Public Health Emergency of International Concern (PHEIC), terwijl een adviserende commissie juist tegen had gestemd. Dat gebeurde donderdag. De leden die moesten stemmen over het afkondigen van de waarschuwing waren erg verdeeld. Vijftien commissieleden brachten hun stem uit, van wie negen tegen waren en zes voor.

WHO-chef Tedros Adhanom Ghebreyesus besloot de status toch toe te kennen. Volgens hem is dat nodig vanwege de wereldwijde verspreiding van het virus. Hij baseerde zijn keuze onder meer op de stemming van de commissie en advies van adviseurs. Het vormt volgens hem een wereldwijd gevaar, omdat het virus ook in landen is geconstateerd waar het eerder niet voorkwam. Hoe eerder de wereld nu ingrijpt, hoe meer zieken er simpelweg voorkomen kunnen worden, redeneert hij.

Apenpokken volgens WHO vooral in Europa groot risico
44
Apenpokken volgens WHO vooral in Europa groot risico

Er zijn volgens de WHO tot nu toe veertienduizend mensen positief getest op het virus in 71 verschillende landen. Wereldwijd zijn vijf mensen overleden door de ziekte. In Nederland zijn tot nu toe ruim zevenhonderd besmettingen vastgesteld en geen doden. De uitbraak begon hier in mei.

Wie apenpokken krijgt, kan last krijgen van koorts, hoofdpijn, spierpijn en algehele malaise. Na een aantal dagen ontstaat uitslag met blaasjes op de huid. Meestal worden mensen niet heel erg ziek van een infectie. Het virus treft vooral mannen die seks hebben met mannen, maar het is geen geslachtsziekte. Het virus verspreidt zich via huid-op-huidcontact en iedereen kan het dus krijgen.

WHO wil stigmatisering voorkomen: 'Apenpokken geen homoziekte'
59
WHO wil stigmatisering voorkomen: 'Apenpokken geen homoziekte'

De WHO-chef benadrukte zaterdag dat in Europa sprake is van een hoog risico voor de volksgezondheid door het apenpokkenvirus. In de rest van de wereld noemt hij het risico gematigd. Verschillende landen hebben al stappen aangekondigd tegen de verspreiding.

In Nederland worden vanaf maandag vaccinaties gezet tegen apenpokken. Mensen met een hoog risico kunnen een vaccin krijgen. Het gaat om zo'n 32.000 personen, al zijn die niet direct allemaal aan de beurt.

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat zestien leden van een speciale commissie hebben gestemd over het toekennen van een PHEIC. Dat is fout. Het gaat om vijftien leden. Het artikel is aangepast.