De Britse premier Boris Johnson stapt op, nu leden van zijn regering zich massaal tegen hem keren en opstappen. Dat betekent dat na tientallen jaren een einde komt aan een politieke carrière van een oud-journalist, die van het ene in het andere schandaal rolde.

Als vijfjarige kreeg Johnson van zijn zus Rachel de vraag wat hij wilde worden als hij groot was. Zij wilde moeder en echtgenote worden. "Wereldkoning", antwoordde hij.

Johnson ging naar de exclusieve elitekostschool Eton, waar hij zich al gauw populair maakte. Daarna volgde een studie Klassieke Talen aan de University of Oxford. Hij kon goed leren, mits hij niet werd afgeleid.

Tekenen van wie hij zou worden als politicus waren er in overvloed, zeggen zijn biografen. Zo wilde Johnson voorzitter worden van de Oxford Union, een van de prestigieuste studentenverenigingen ter wereld. De steun van zijn conservatieve vrienden uit de upper class had hij al. Dat was niet genoeg. Ook de centrumlinkse sociaaldemocraten moesten mee.

"Hij liet toe dat anderen hun eigen politieke ideeën op hem projecteerden", zei de schoolvriend die hem hielp bij zijn campagne tegen de BBC. Als die anderen vervolgens dachten dat hij een sociaaldemocraat was, prima. Johnsons eigen principes toonden zich - niet voor het laatst - vloeibaar onder de druk van zijn ambities.

Boris Johnson als burgemeester van Londen (2011).

Boris Johnson als burgemeester van Londen (2011).
Boris Johnson als burgemeester van Londen (2011).
Foto: AP

Jonhsons principes waren vloeibaar onder druk

Johnson ontwikkelde door de jaren heen een effectieve persoonlijkheid: een joviaal, prettig excentriek en ietwat klunzig lid van de bovenklasse. Een man van adel, met wie je prima een pint kunt pakken. Iemand met wie je kunt lachen.

Na zijn studie ging Johnson aan de slag als journalist bij The Times. Daar veroorzaakte hij al snel een rel: hij verzon een citaat van een historicus en werd ontslagen. Via een oude schoolvriend belandde hij bij de lijfkrant van de Conservatieve Partij, de Daily Telegraph. Hij werd correspondent in Brussel.

Johnson ontpopte zich als een fervente eurocriticus met een gouden pen, die vooral graag de draak stak met de Europese bureaucratie. Hij nam het niet altijd even nauw met de waarheid. Beroemd werd zijn verzinsel dat de EU een speciale taakgroep had opgericht om erop toe te zien dat bananen krom genoeg waren.

Johnson kwam in het nauw door 'partygate': dit waren de feestjes op een rij
185
Johnson kwam in het nauw door 'partygate': dit waren de feestjes op een rij

Politieke carrière verloopt met horten en stoten

Omdat Johnson "meer wilde betekenen", besloot hij de politiek in te gaan. Hij nam in 2001 namens de Conservatieve Partij plaats in het Lagerhuis. Partijleider Michael Howard maakte hem schaduwminister voor Kunst en vicepartijvoorzitter. Die posities verloor Johnson weer toen bleek dat hij had gelogen over een buitenechtelijke affaire met een van zijn ondergeschikten bij The Spectator.

In 2008 won hij de strijd om het Londens burgemeesterschap. In 2015, tegen het einde van zijn tweede termijn, nam Johnson als burgemeester opnieuw plaats in het parlement. In de aanloop naar het Brexit-referendum in 2016 ontpopte hij zich tot het gezicht van de zogeheten brexiteers.

Na het Brexit-referendum kondigde de toenmalige premier David Cameron zijn vertrek aan. Johnson rook eindelijk zijn kans op het hoogste ambt en ging terug de landelijke politiek in. Gesteund door enkele vrienden uit de Conservatieve fractie, onder wie Michael Gove (destijds minister van Justitie), begon hij steun te vergaren onder zijn collega's.

Op de dag dat Johnson zijn kandidatuur wilde aankondigen, plantte Gove echter een dolk in zijn rug. Dit deed hij door het vertrouwen in Johnson op te zeggen en zichzelf als kandidaat naar voren te schuiven. De broederstrijd om het partijleiderschap leidde uiteindelijk tot de aanstelling van Theresa May, de 'veilige keuze'. Ze benoemde Johnson tot minister van Buitenlandse Zaken.

Johnson werd als minister regelmatig geconfronteerd met zijn uitlatingen over andere leiders en landen uit het verleden. Ook beging hij een enorme blunder door ten onrechte te stellen dat een Brits-Iraanse vrouw die in 2016 werd opgepakt in Iran, daar was om journalisten te trainen.

Boris Johnson ontmoet als premier in 2019 toenmalig president Donald Trump van de Verenigde Staten.

Boris Johnson ontmoet als premier in 2019 toenmalig president Donald Trump van de Verenigde Staten.
Boris Johnson ontmoet als premier in 2019 toenmalig president Donald Trump van de Verenigde Staten.
Foto: AP

Johnson als premier belandde van schandaal in schandaal

Politiek pijnlijk was ook dat Johnson het beleid van premier May regelmatig hekelde in het openbaar. Hij stapte uiteindelijk op uit onvrede met haar (in zijn ogen te softe) Brexit-koers.

Na het aftreden van May in 2019, omdat het haar niet lukte een Brexit-deal door het Lagerhuis te loodsen, volgde Johnson haar op. Onder zijn leiding traden de Britten begin 2020 uit de EU. Rond diezelfde periode diende de volgende uitdaging zich aan, de coronapandemie. Johnsons trage coronabeleid leverde hem veel kritiek op. Hij kwam uiteindelijk alsnog met zware beperkingen en zette daarnaast een succesvolle vaccinatiecampagne op.

Johnson was als premier het onderwerp van meerdere schandalen, bijvoorbeeld over de bekostiging van zijn ambtswoning en een vakantie. Maar zijn positie wankelde pas toen 'partygate' aan het licht kwam. Het schandaal rond feestjes van overheidspersoneel tijdens lockdowns leidde binnen de Conservatieve Partij tot een stemming over zijn toekomst.

Johnson overleefde deze vertrouwensstemming, maar was een maand later opnieuw het onderwerp van kritiek. De premier had een partijgenoot een functie in het parlement gegeven, terwijl hij wist dat die van seksueel wangedrag was beschuldigd. Dit resulteerde in het vertrek van tientallen regeringsfunctionarissen.

De Britse premier heeft donderdag aangekondigd op te stappen. Hij blijft voorlopig de taken van premier uitvoeren, totdat er een opvolger bekend is. Hij treedt ook per direct af als partijleider van de Conseratieve Partij

Bekijk het statement van de Britse premier Boris Johnson
37
Bekijk het statement van de Britse premier Boris Johnson