Advies Europese Commissie: maak Oekraïne kandidaat EU-lid onder voorwaarden
De Europese Commissie adviseert Oekraïne kandidaat-lid te maken van de Europese Unie. Voordat het land deze status daadwerkelijk krijgt, moeten de 27 lidstaten er nog mee instemmen. Daarna kan Oekraïne plaatsnemen in de wachtkamer van de EU. Oekraïne moet van de Commissie eerst nog stappen zetten op het gebied van de rechtsstaat, corruptiebestrijding en grondrechten voor er echt onderhandeld kan worden over toetreding.
De Commissie stelt vrijdag ook voor Moldavië het kandidaat-lidmaatschap toe te kennen. Maar dat land moet, net als Oekraïne, eerst nog een fors aantal hervormingen doorvoeren voor de onderhandeling kunnen starten. Deze lijst met hervormingen is ook nog eens langer.
Normaal gesproken kunnen de onderhandelingen over toetreding direct starten als een land het kandidaat-lidmaatschap heeft gekregen. Dat is nu bij beide landen niet het geval.
Georgië had ook een aanvraag ingediend voor het kandidaat-lidmaatschap, maar de Commissie vindt dat het land deze status nog niet kan krijgen. Het moet eerst laten zien dat het een duidelijke weg inslaat richting de Europese waarden en normen. Ook moet het structurele hervormingen doorvoeren. Wel biedt de Commissie in ieder geval perspectief.
Nederland een van de terughoudende landen
In het verleden kon het jaren duren voordat een land kandidaat-lid werd, omdat de lidstaten niet altijd op één lijn zaten. Of dat bij Oekraïne en Moldavië wel het geval zal zijn, is nog niet duidelijk.
Nederland, Denemarken en Portugal zijn tot nu toe nog terughoudend over het toekennen van de status aan Oekraïne. Het land zou er volgens die landen nog niet klaar voor zijn. Ze benadrukten de afgelopen tijd dat ze eerst het advies van de Commissie wilden afwachten voordat ze met een oordeel komen.
Aangezien de Commissie nu extra voorwaarden heeft gesteld aan de landen, lijkt de politieke druk voor de sceptische regeringsleiders te groot om zich hardvochtig op te blijven stellen. Bovendien stellen voorstanders dat de Oekraïners deze handreiking nodig hebben in oorlogstijd.
Volgende week komen de regeringsleiders bijeen in Brussel. De kans dat de lidstaten de status aan Moldavië toekennen is kleiner.
Kandidaat-lidmaatschap is geen garantie voor toetreding
De EU telt op dit moment vijf andere kandidaat-lidstaten: Turkije, Noord-Macedonië, Montenegro, Servië en Albanië. Uit deze voorbeelden blijkt dat zo'n status allesbehalve een garantie is voor toetreding. Turkije zit bijvoorbeeld al 23 jaar in de wachtkamer. De kans dat het land toetreedt tot de EU is in de loop der jaren alleen maar kleiner geworden.
Een kandidaat-lidstaat moet aan strikte voorwaarden voldoen voordat het kan toetreden, de zogeheten Kopenhagen-criteria. Het land moet een stabiele democratie en werkende rechtsstaat hebben. Corruptie moet dus aangepakt zijn.
Ook moeten mensenrechten gewaarborgd worden. Verder moet het land een goed draaiende markteconomie hebben en opgewassen zijn tegen concurrentie vanuit de EU.
Oekraïne voldoet volgens de Commissie voor ongeveer 70 procent aan de Europese regels en normen en waarden, lichtte Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen vrijdag toe. Moldavië heeft "nog een lange weg te gaan", zei ze. "Maar we geloven in het potentieel."