"Alle ogen zijn gericht op Oekraïne, maar laten we Syrië niet vergeten. De situatie is daar extreem alarmerend", zegt directeur Marieke van Schaik van het Rode Kruis tegen NU.nl. Deze week maakte ze een reis door het land waar complete steden kapot zijn gebombardeerd en de bevolking in ruïnes moet zien te overleven.

"In Syrië leeft 90 procent van de bevolking onder de armoedegrens", zegt Rode Kruis-directeur Van Schaik. "Stel je dat eens voor: ne-gen-tig procent, het gaat om ruim veertien miljoen mensen die allemaal afhankelijk zijn van hulp. Er is niet genoeg geld en dus worden de voedselpakketten kleiner."

Vanuit de hoofdstad Damascus - "een bubbel waar alles nog overeind staat" - reisde Van Schaik naar het platteland, waar ze het ene platgeschoten dorp na het andere tegenkwam. "Mensen leven in kapotgeschoten huizen en maken er daar het beste van. Het zijn vooral vrouwen en kinderen. Alle mannen moeten in het leger, soms wel tien jaar."

Van Schaik sprak met onder anderen Fatma, die met haar zes dochters in een half verwoest huis woonde, en met haar zoon. Fatma's andere drie zonen zijn gedood of vermist geraakt in de strijd. De familie was de oorlog ontvlucht, had binnen Syrië jarenlang in een vluchtelingenkamp gewoond en is kort geleden teruggekeerd naar haar verwoeste dorp. Stromend water is er niet en elektriciteit hoogstens een paar uur per dag. Ze leefden van voedselpakketten en van het vlees, de melk en de eieren van de schapen en kippen die ze houden. "Het is voor deze mensen niet leven, maar overleven", zegt Van Schaik.

Nu de oorlog voorbij lijkt, is er nauwelijks meer aandacht voor Syrië

Wereldwijd en ook in Nederland is de afgelopen maanden nauwelijks aandacht besteed aan de humanitaire ramp die zich in het land voltrekt. In de media en in politiek Den Haag ging het vooral over het al dan niet naar Nederland halen van Syriëgangsters en de problemen met de opvang van Syriërs in de overvolle asielzoekerscentra. Nu de oorlog in Syrië zelf voorbij lijkt, is de aandacht voor het land snel afgenomen.

Van Schaik maakt zich over dat gebrek aan aandacht in de media en politiek grote zorgen. Ook al lijkt de oorlog voorbij, volgens haar is de leefsituatie van de bevolking slechter dan ooit. "Het is in Syrië ramp op ramp op ramp." Door tien jaar oorlog is de economie op een dieptepunt beland en dat is alleen nog maar verergerd door de coronapandemie. En door de oorlog in Oekraïne is de toevoer van graan gestagneerd, waardoor de broodprijs is verdubbeld.

Nauwelijks meer water in de rivier Eufraat door extreme droogte

Bovendien is er in de regio al jaren sprake van van extreme droogte als gevolg van klimaatverandering. Hierdoor staat het waterniveau in de rivier Eufraat, waar 5,5 miljoen Syriërs van afhankelijk zijn, veel te laag. Dat heeft dramatische gevolgen: er is niet voldoende drinkwater en ook te weinig water om de akkers te irrigeren. Ook kan er nauwelijks elektriciteit worden opgewekt bij de stuwdammen.

Internationaal worden de zorgen van Van Schaik gedeeld. Eind mei deed de Verenigde Naties een dramatische oproep: om de Syrische bevolking te kunnen voeden, is dit jaar nog eens 4 miljard euro nodig. Dat geld is wel toegezegd, maar nog niet door landen overgemaakt. "We hebben in Syrië nog nooit zo veel burgers in nood gehad", zei hoofd humanitaire zaken van de Verenigde Naties Martin Griffiths. "Meer dan ooit moeten we de Syriërs laten zien dat we ze niet vergeten."

Ook bij het Internationale Rode Kruis blijven de donaties ver achter. Voor 2022 verwacht de organisatie 30 miljoen euro nodig te hebben om haar activiteiten in Syrië te kunnen financieren. Op dit moment is wereldwijd minder dan 200.000 euro opgehaald.

Als het Westen en ook Nederland wegkijken, leidt dit uiteindelijk tot grotere problemen, waarschuwt Van Schaik. De instabiliteit zal toenemen. "Vergeet de Syriërs niet", zegt ze. "En vergeet niet de zes miljoen Syrische vluchtelingen die in de buurlanden zitten. Zij hebben niets om naar terug te gaan."