Kane Tanaka is vandaag 119 jaar en 97 dagen oud en daarmee is de Japanse vrouw exact even oud als de Amerikaanse Sarah Knauss op haar sterfdag in 1999. Alleen de in 1997 overleden Française Jeanne Calment (122 jaar en 164 dagen) is ooit nóg ouder geworden. Worden we steeds ouder? En waar ligt de grens?

Eigenlijk is Tanaka helemaal niet de oudste mens ter wereld en ook niet de één-na-oudste mens ooit. Althans, als de Indiase monnik Swami Sivananda, die beweert 125 jaar te zijn, gelijk heeft. En hij staat niet alleen. In 2013 stuitten journalisten in Ethiopië op de stokoude boer Dhaqabo Ebba, die zich goed kon herinneren dat de Italianen 118 jaar eerder zijn land waren binnengevallen. En dan woont in Brazilië nog de 120-jarige Maria Conceicao.

Joop de Beer is bekend met dit soort claims. De demograaf, verbonden aan het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut, doet al jaren onderzoek naar de oudste mensen ter wereld. "Veel van die claims zijn eenvoudig te weerleggen. Of de leeftijd is zo extreem, dat het totaal ongeloofwaardig is", vertelt De Beer. "En toch bestaat de kans dat iemand op de wereld ouder is dan de officieel erkende oudste mens."

Het probleem is het gebrek aan registratie. De oudste mensen van nu zijn geboren rond 1900, toen veel landen nog geen geboorteregisters hadden. Extreem oude mensen weten daardoor niet precies hoe oud ze zijn, laat staan dat hun leeftijd te controleren is.

De Beer: "Het is een van de redenen dat de oudste mensen ter wereld vaak Japanners waren. Daar was al vroeg een goede geboorteregistratie. Bovendien komen de alleroudsten meestal uit welvarende landen, omdat de gezondheidszorg daar goed is. Er staan ook veel Spanjaarden, Fransen en Italianen op de lijst."

De officieel erkende oudste mensen ooit

  • 1. Jeanne Calment (Frankrijk): 1875-1997 (122)
  • 2. Kane Tanaka (Japan): 1903-heden (119)
  • 3. Sarah Knauss (VS): 1880-1999 (119)
  • 4. Lucile Randon (Frankrijk): 1904-heden (118)
  • 5. Nabi Tajima (Japan): 1900-2018 (117)

Jeanne Calment, de oudste mens ooit, op haar 119e verjaardag in 1994. Ze overleed op 122-jarige leeftijd.

Jeanne Calment, de oudste mens ooit, op haar 119e verjaardag in 1994. Ze overleed op 122-jarige leeftijd.
Jeanne Calment, de oudste mens ooit, op haar 119e verjaardag in 1994. Ze overleed op 122-jarige leeftijd.
Foto: ANP

'Twee eieren of een neut per dag'

Boven aan die lijst staat de in 1997 overleden Calment met 122 jaar en daarna komt sinds vandaag dus Tanaka. Ze werd geboren in 1903, trouwde honderd jaar geleden en verkocht tot haar 103e noodles in haar winkeltje. Nu woont ze in een tehuis, doet cijferpuzzels om scherp te blijven en drinkt geregeld een glaasje cola. Een geheim voor haar hoge leeftijd heeft ze niet.

"Ik stel die vraag ook altijd aan honderdplussers uit ons 100-plus onderzoek: wat is uw geheim?", vertelt biochemicus Henne Holstege, die voor het Amsterdam UMC onderzoekt welke moleculaire processen ervoor zorgen dat sommige mensen honderd jaar worden én een goed functionerend brein houden. "Ik kan een bloemlezing aan antwoorden geven. De een zweert bij twee eieren per dag, de ander bij een neut."

Holstege kan de vraag steeds vaker stellen. De groep honderdplussers wordt steeds groter. "Het zijn er in Nederland nu 2.500 tot 3.000. We worden gemiddeld steeds ouder." De gemiddelde levensverwachting in Nederland ligt nu op 81,5 jaar en in Japan zelfs al boven de 84. "We zijn gaan vaccineren", zegt Holstege. "En voor ziektes waar je vroeger aan doodging, is inmiddels vaak een oplossing."

'Je moet geluk hebben'

Toch is de vraag of die toename in de breedte ook gaat leiden tot hogere leeftijden aan de top. Holstege: "De leeftijd van de oudst levende mens ligt al lang rond de 116, 117, 118 jaar. 119 is een uitschieter. De kans dat een honderdjarige de leeftijd van 101 bereikt, is maar 60 procent. Kun je nagaan hoeveel geluk je moet hebben om als honderdjarige 105 halen. Om maar niet te spreken van 119."

Op haar 119e verjaardag vertelde de kleinzoon van Tanaka dat zijn oma als tweede persoon ooit de 120 wil halen. Het record van de 122-jarige Calment is nog ver weg, maar niet onbereikbaar, benadrukt De Beer. Hij werkte in 2017 mee aan een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen met als uitkomst dat de mens nóg ouder kan worden.

"De kans dat je binnen een jaar overlijdt, neemt toe naarmate je ouder wordt", weet De Beer. "Als je 105 bent, is de kans dat je 106 wordt nog maar 50 procent. Maar het bijzondere is dat het daarna stabiel blijft. Iemand van 110 heeft ook 50 procent kans om de 111 te halen."

De in 2005 overleden Hendrikje van Andel-Schipper is met 115 jaar de oudste Nederlander ooit.

De in 2005 overleden Hendrikje van Andel-Schipper is met 115 jaar de oudste Nederlander ooit.
De in 2005 overleden Hendrikje van Andel-Schipper is met 115 jaar de oudste Nederlander ooit.
Foto: ANP

'125 jaar is geen harde grens'

Volgens dat model heeft ook Tanaka een kans van 50 procent om nog een jaar te leven en een kans van 12,5 procent om over drie jaar Calment te evenaren. "Die kans is niet groot", beseft De Beer. "Maar het is zeker niet uitgesloten."

Als Tanaka het niet redt, dan is het volgens De Beer aannemelijk dat iemand anders op termijn Calment wél passeert. "Er komen steeds meer honderdjarigen en dus uiteindelijk ook meer 105- en 110-jarigen. Statistisch gezien is de kans groter dan 50 procent dat iemand binnen 50 jaar jaar 125 wordt. Een tachtiger van nu kan dat halen. En dat is niet eens een harde grens."

Holstege betwijfelt of de mens snel richting een leeftijd van 125 zal gaan. "Statistisch gezien lijkt het mogelijk, maar de mensen van boven de 110 jaar oud zijn nu al extremen. Dat je zo oud wordt, is grotendeels erfelijk bepaald. Extreem oude mensen hebben genetisch weinig risicofactoren meegekregen op allerlei ziektes. Daarnaast zijn ze genetisch verrijkt met beschermende factoren. Zie het als een zeer gelukkige trekking uit de genenpool. Dat heb je nodig om heel oud worden."

Volgens Holstege tonen die stokoude mensen nu al aan waar een mens maximaal toe in staat is. Zij hebben aan alle kanten aan het langste eind getrokken. "Dat iemand 119 jaar is, is extreem bijzonder. Maar wie weet zou ze dertig jaar geleden ook de 119 hebben gehaald. Ik verwacht niet dat dit soort extreme leeftijden in de toekomst voor ons allen haalbaar zijn, maar ik laat me graag verrassen. Er zijn mensen die zeggen dat de eerste persoon die duizend jaar wordt nu al leeft. Bewijs het maar."