Vicepremier Olha Stefanishyna van Oekraïne roept op tot een stop op de import van gas, olie en kolen uit Rusland. Het onderwerp staat later deze week op de agenda bij de EU-top, maar Europese landen zijn verdeeld. "Ik snap dat deze beslissing moeilijk is. Maar jullie economieën zijn sterk en jullie landen welvarend, en dat zal zo blijven", zegt Stefanishyna tegen NU.nl.

Stefanishyna spreekt met NU.nl vanaf een onbekende locatie, die om veiligheidsredenen niet geopenbaard kan worden. Ze zit op een stoel voor de camera, met op de achtergrond zandzakken en de blauw-gele Oekraïense vlag (de foto verderop in dit stuk is een screenshot en daardoor niet helemaal scherp, red.).

"We zijn ergens in de Oekraïne", zegt ze. "Zojuist kom ik uit een vergadering met het kabinet. We zijn volledig functionerend. Onze militairen en onze burgers moeten zich door ons gesteund voelen - dat we er voor ze zijn, juist in deze moeilijke tijd."

Stefanishyna (36) is jurist, behoort tot de partij Sluha Narodu ('dienaar van het volk') van president Volodymyr Zelensky, werd in 2020 benoemd tot vicepremier en is belast met Europese en Euro-Atlantische integratie. Ze was hoofd van de Oekraïense delegatie bij de klimaattop in Glasgow, bezocht in mei vorig jaar het het NAVO-hoofdkwartier in Brussel en voert namens haar land gesprekken met vertegenwoordigers van de Europese Unie.

Europese gas- en olieboycot

In Europa wordt op dit moment volop gediscussieerd over de vraag of en in welke mate er een boycot van de import van Russisch gas, olie en kolen moet komen. Tijdens de komende top met Europese leiders - later deze week - zal de kwestie hoog op de agenda staan. Stefanishyna laat er geen twijfel over bestaan: haar land hoopt dat de EU-landen de hardst mogelijke maatregelen treffen.

"De Russische agressie is niet gericht tegen Oekraïne, maar tegen Europa, dat moet iedereen zich goed realiseren", zegt ze. "Het is een oorlog tegen alles wat de wereld sinds 1945 heeft opgebouwd om militaire agressie te voorkomen. Al het mogelijke moet worden gedaan om dit te stoppen, om het het Kremlin zo moeilijk mogelijk te maken deze oorlog voort te zetten."

Binnen de EU zijn landen als Polen en de Baltische staten voor radicale stappen als het gaat om het stopzetten van de import van fossiele brandstoffen uit Rusland. Maar Duitsland, dat voor een groot deel afhankelijk is van Russisch gas, stelt zich terughoudend op. Ook premier Mark Rutte liet deze week tijdens een bezoek aan Litouwen weten dat afscheid nemen van Russische olie en gas "niet morgen kan".

Stefanishyna wijst erop dat Rusland de afgelopen weken het oorlogsrecht met voeten heeft getreden: steden liggen in puin en burgers worden vermoord. "We hebben alles meegemaakt, behalve een aanval met chemische wapens. Wat moet er nog gebeuren voordat EU-landen alles uit de kast halen, inclusief het stopzetten van de import van olie, gas en kolen?" vraagt ze. "Het is tijd om op te houden met dralen en om een beslissing te nemen. En ik snap dat die beslissing moeilijk is. Maar jullie moeten je realiseren dat jullie economieën sterk ontwikkeld zijn en zullen blijven, en jullie landen welvarend."

"Allereerst wil ik benadrukken dat we blij zijn dat we zulke goede banden met Rutte en Nederland hebben. Vlak voor de Russische overval op ons land is Rutte hier op bezoek geweest en hebben we goede gesprekken gevoerd. Binnenkort zal de Europese Commissie oordelen over de vorderingen die gemaakt zijn en ik weet zeker dat Nederland dan zal kunnen vaststellen dat we klaar zijn voor de volgende stap als het gaat om integratie in de Europese Unie."

"Ik steun zijn uitspraken en begrijp ze, maar ik ga er op dit moment niet in detail op in. Het is het gevolg van de keten van gebeurtenissen van de afgelopen weken dat hij op deze positie is uitgekomen. Maar ik wil benadrukken dat de NAVO het machtigste militaire samenwerkingsverband ter wereld is, waarbij dertig landen zijn aangesloten. In de komende week komen hun leiders bij elkaar. Wij vinden dat ze de veiligheid van Europa moeten kunnen garanderen, en vooral ook die van Oekraïne, ook al zijn we geen NAVO-lid."

"Dat laat ik over aan mijn president en de leiders van de NAVO-landen. We staan 24/7 in contact met het Witte Huis, de Poolse regering en de andere EU-landen. We zijn blij dat de Amerikaanse president Joe Biden naar Europa komt. Dat laat zien dat de NAVO de verdediging van landen als Polen en de Baltische staten serieus neemt. En terecht, want er bestaat een serieuze kans dat de Russische agressie zich ook naar landen als Polen en de Baltische staten zal verplaatsen."