De eilandengroep Tonga werd half januari getroffen door een onderzeese vulkaanuitbarsting en een daaropvolgende tsunami. Vier mensen kwamen daarbij om het leven. Daar komt nog bovenop dat er onlangs vijf coronabesmettingen werden geregistreerd, waardoor het land in lockdown is. Hoe is de situatie in Tonga nu? NU.nl sprak met Drew Havea, vicevoorzitter van het Rode Kruis in Tonga.

"Het is een wonder dat er zo weinig mensen zijn overleden", vertelt Drew Havea aan de telefoon vanuit Tonga. Dat hij verbinding heeft kunnen maken is een uitzondering. Sinds de ramp is communicatie op de eilandengroep moeizaam vanwege een gescheurde onderzeese internetkabel.

Op 15 januari werd Tonga getroffen door een onderzeese vulkaanuitbarsting. Daarop volgde ook nog eens een tsunami. Sommige mensen moesten zich twaalf uur lang aan een boom vasthouden om niet te verdrinken, anderen zwommen urenlang voor ze het vasteland bereikten, vertelt Havea.

Mensen zijn hun huizen kwijtgeraakt, boeren hun gewassen en bijna niemand heeft schoon drinkwater. De meeste mensen die naar de hoofdstad moesten evacueren kunnen naar verwachting de komende jaren niet terug naar huis, aldus Havea.

Vulkaanuitbarsting te horen op livestream inwoner Tonga
44
Vulkaanuitbarsting te horen op livestream inwoner Tonga

Moeizame communicatie en coronavirus belemmeren hulpverlening

Hulpverleningsorganisaties, waaronder het Rode Kruis in Tonga, en andere maatschappelijke organisaties proberen de kwetsbaarste inwoners te helpen waar mogelijk. Door de moeizame communicatie tussen de verschillende eilanden is het lastig in kaart te brengen wat er is gebeurd.

En dan is er ook nog het coronavirus. De afgelopen twee jaar was Tonga als een van de weinige landen ter wereld coronavrij. Een uitbraak zou "rampzalig" zijn, zei VN-hulpcoördinator Jonathan Veitch eerder. "Ze zijn erg voorzichtig geweest met het openen van hun grenzen, zoals veel eilanden in de Stille Oceaan. Dat komt door de geschiedenis van ziekte-uitbraken in de Stille Oceaan, die hier hele samenlevingen hebben uitgeroeid."

Ondanks hulp op afstand van de Verenigde Naties en andere hulporganisaties werd een corona-uitbraak niet voorkomen. Er zijn tot nu toe vijf besmettingen geregistreerd. Op 2 februari ging de eilandengroep daarom voor 48 uur in lockdown. Bewoners kregen daarna twaalf uur de tijd boodschappen te doen, waarna er weer een lockdown voor 48 uur werd afgekondigd, vertelt Havea.

Tongaan filmt met as bedekte straat na vulkaanuitbarsting
43
Tongaan filmt met as bedekte straat na vulkaanuitbarsting

Tonga kan grote corona-uitbraak niet aan

De vaccinatiegraad in Tonga is hoog, 88 procent van de inwoners is volledig gevaccineerd. Desondanks kan de infrastructuur in Tonga geen grote uitbraak van COVID-19 aan, laat Havea weten.

"We kunnen milde besmettingen wel aan, maar voor een groot aantal coronapatiënten op de ic hebben we niet genoeg beademingsapparatuur. De maximumcapaciteit van de ic in de hoofdstad (tevens de enige op de eilandengroep) is ongeveer tien mensen." Ter vergelijking: in Tonga wonen ongeveer 106.000 mensen.

Het ziekenhuis in de hoofdstad is het enige op de eilandengroep, met lange rijen als gevolg. 1,5 meter afstand houden is door de drukte niet meer mogelijk, waardoor het ziekenhuis een nieuwe besmettingshaard zou kunnen worden. De overheid van Tonga probeert inwoners daarom via radio en televisie aan te sporen naar lokale klinieken te gaan in plaats van het ziekenhuis.

Nieuw-Zeeland en Australie sturen hulp naar Tonga
63
Nieuw-Zeeland en Australie sturen hulp naar Tonga

Zo snel mogelijk op eigen benen

Bijna een maand na de uitbarsting is het belangrijk dat Tonga zo snel mogelijk weer op eigen benen komt te staan, zegt Havea. Wel zullen het Rode Kruis en andere hulporganisaties samen nog spaarzaam hulp blijven leveren. Zo zien zij dat er naast heropbouw van infrastructuur en gemeenschappen steeds meer behoefte is aan psychosociale hulp.

Boven op het verlies van onder- en inkomen maken inwoners zich zorgen over verspreiding van het coronavirus. En door de gescheurde internetkabel is contact met familie en vrienden amper mogelijk. Hulp aan Tonga zal dus ook op lange termijn belangrijk blijven, voorspelt Havea.