De kans dat er de komende tijd opnieuw een enorme explosie plaatsvindt van de Hunga Tonga–Hunga Ha'apai-vulkaan bij Tonga is klein, maar is niet helemaal uitgesloten. Dat zeggen vulkanologen tegen NU.nl.

De enorme explosie was het gevolg van drukopbouw over tientallen jaren, waarin magma zich vormt en ophoopt in magmakamers. Bij die vorming komt gas vrij, dat niet kan ontsnappen. "En dan kan het zijn dat de druk zó hoog wordt, dat dit er één keer uitkomt", zegt Janne Koornneef, vulkanoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. De hete magma kwam na de uitbarsting in contact met zeewater, waardoor er meteen een enorme rookontwikkeling ontstond.

Volgens Koornneef is de druk er na één grote explosie wel van af, maar weten we tegelijkertijd ook niet hoeveel magma er nog in de vulkaan zit. Dat zou weer voor een nieuwe eruptie kunnen zorgen. "Het lijkt er nu op dat de activiteit verdwenen is, maar een nieuwe explosie is niet te voorspellen."

Het monitoren van de Hunga Tonga is lastig omdat deze zich onder water bevindt, zegt KNMI-vulkanoloog Elske de Zeeuw-Van Dalfsen. "Dus je moet dan werken met meetinstrumenten en observaties van andere landen. Dat is niet zo makkelijk als bij een vulkaan op land waar je gewoon de instrumenten op kunt zetten."

Hunga Tonga sinds 1900 vijf keer uitgebarsten

De Hunga Tonga was sinds de twintigste eeuw vijf keer uitgebarsten (1912, 1937, 1988, 2009, 2014). Het lag dus in de lijn der verwachting dat het nog een keer zou gebeuren, maar nooit eerder zorgde een uitbarsting voor zo'n enorme explosie.

De Hunga Tonga ligt vlak bij Nuku'alofa, de hoofdstad van Tonga. Het is nog onduidelijk hoe groot de schade daar is. Wel zijn meerdere doden gemeld, onder wie een Britse vrouw op Tonga die overvallen werd door de hoge golven en twee Peruanen, ruim 10.000 kilometer van de uitbarsting. Door de uitbarsting zijn veel communicatiemiddelen uitgevallen. Landen als Australië en Nieuw-Zeeland zijn maandag te hulp geschoten met vliegtuigen, die onder meer drinkwater en andere goederen brengen.

Voor de inwoners van Nuku'alofa moet het een angstige gebeurtenis zijn geweest, zegt Koornneef. "Naast de enorme herrie was er ook veel bliksem en onweer dat gepaard ging met de aswolk. Ik denk dat ze behoorlijk in angst hebben gezeten en nog zitten."

De Zeeuw-Van Dalfsen: "Het werd daar tijdelijk gewoon even helemaal donker. Ook is er een enorme hoeveelheid as neergevallen op de huizen, straten en drinkwatervoorzieningen. Het kost veel tijd om dat weer op te ruimen."