Het Russische hooggerechtshof heeft de sluiting van de prominente mensenrechtenorganisatie Memorial bevolen. De organisatie was in 2015 aangemerkt als 'buitenlandse agent', maar hield zich volgens het hof niet aan de regels die met die status gepaard gaan.

Bij alle publicaties van Memorial moest volgens de wet een label worden geplaatst waarop de status van buitenlandse agent duidelijk werd gemaakt. Volgens aanklagers gebeurde dit niet. De verdediging zei tijdens het proces in Moskou dat er geen sprake was van ernstige overtredingen en dat slechts een verwaarloosbaar aantal publicaties niet was gelabeld.

Memorial legt zich niet neer bij het vonnis. In een reactie op de uitspraak laat Memorial International weten het vonnis op alle mogelijke manieren te zullen aanvechten. "En we zullen legale manieren vinden om ons werk voort te zetten", aldus de organisatie.

Persbureau Interfax citeert een advocaat van de groepering, die onder andere aankondigde naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens te stappen.

Demonstraties bij rechtbank

Tientallen kritische Russen verzamelden zich in de kou bij het gerechtsgebouw om Memorial te steunen. Meerdere mensen werden gearresteerd. "Schande! Schande!", riep een aantal betogers na de uitspraak.

De opheffing van Memorial bevestigt volgens critici dat er een einde is gekomen aan het democratiseringsproces dat na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie begon en dat Rusland terugkeert naar een dictatuur.

Memorial bestaat uit lokale organisaties, met Memorial International als koepelorganisatie. Memorial International beheert de uitgebreide archieven en heeft ook een coördinerende functie. Al deze takken zullen moeten sluiten, meldt Memorial op Telegram. De groepering spreekt van een politieke beslissing en zei voorafgaand aan het vonnis dat het personeel bij een sluiting zal blijven doorwerken.

Nog een zaak tegen mensenrechtencentrum

Er loopt ook nog een zaak tegen het mensenrechtencentrum van Memorial. Aanklagers willen dit centrum sluiten omdat het terrorisme en extremisme zou goedpraten. In die zaak vinden woensdag verhoren plaats. Ook het mensenrechtencentrum staat op de lijst met buitenlandse agenten. Personen en organisaties kunnen die status krijgen als ze geld vanuit het buitenland ontvangen.

Memorial werd in 1989 opgericht door Sovjetdissidenten, onder wie Nobelprijswinnaar Andrei Sakharov. De organisatie rapporteert over schendingen van mensenrechten en voert actie voor onder anderen politieke gevangenen. De regering van president Vladimir Poetin heeft de druk op onder meer politieke tegenstanders, kritische media en mensenrechtenorganisaties dit jaar opgevoerd.