Omstandigheden waren optimaal voor verwoestende tornado's in VS
Door NU.nl12 dec 2021 om 14:21
Het midden van de Verenigde Staten werd in de nacht van vrijdag op zaterdag getroffen door tientallen tornado's, met veel schade en doden tot gevolg. Dat ze zo veel verwoesting konden aanrichten komt doordat 'optimale omstandigheden' ervoor zorgden dat ze heel groot konden worden, zegt meteoroloog Wilfred Janssen van Weerplaza tegen NU.nl.
Hoewel tornado's vaker voorkomen in de Verenigde Staten, waren de omstandigheden in de nacht van vrijdag op zaterdag "heel bijzonder", zegt Janssen. Zeker 24 tornado's zorgden voor veel verwoesting in Kentucky, Arkansas, Illinois, Missouri en Tennessee. Er wordt gevreesd voor tientallen doden, misschien wel meer dan honderd.
Vooral de grootte van de tornado's maakte ze uitzonderlijk. Onder de tientallen tornado's waren er vermoedelijk twee die echt als heel zwaar kunnen worden gezien, legt Janssen uit. Een supercell, een onweersbui waaruit tornado's ontstaan, bleef zelfs meerdere uren aan de grond en trok een bijna 400 kilometer lang spoor van vernieling. Huizen van midden Arkansas tot Kentucky werden daardoor met de grond gelijkgemaakt.
"Om tornado's van dit kaliber te krijgen, moeten de omstandigheden voor meerdere uren aan één stuk optimaal zijn. En dat gebeurt zelden", aldus de meteoroloog.
De hoeveelheid tornado's is op zichzelf niet heel bijzonder voor de Verenigde Staten, zegt Janssen. "Er zijn uitbraken die meer tornado's hebben voortgebracht." Zo weet hij zich te herinneren dat er in 2011 eens een buitenfront was waarin meer dan honderd tornado's binnen een etmaal tijd voorkwamen.
Hoe ontstaat een tornado?
Tornado's ontstaan door supercellen: onweersbuien die om hun eigen as draaien.
Als die buien heel heftig worden, kan een tornado ontstaan.
Naast dat er tornado's uit kunnen ontstaan, brengt zo'n supercell ook ander noodweer met zich mee: veel regen, bliksem en hagel.
Supercellen zijn vaak lokaal en kunnen meerdere uren duren. Tornado's blijven vaak maar enkele minuten tot een uur aan de grond.
Een paar tornado's konden zo veel schade aanrichten omdat ze erg groot waren. Zo was een van de tornado's op sommige plekken meer dan een kilometer breed, aldus Janssen. "Hij ging ook nog eens heel snel. Mensen hadden niet de tijd om te vluchten". Ook werd een tornado gemeld die zelfs meerdere uren aan de grond bleef.
Daarnaast trokken de tornado's over bewoond gebied. "Pure pech. Had hij een andere koers genomen, dan was er ook minder schade aangericht", zegt Janssen. Hij plaatst daarbij wel de kanttekening dat bij tornado's die zo'n omvang hebben, de kans ook heel groot is dat bewoond gebied getroffen wordt.
Wat ook een rol heeft gespeeld, is dat de tornado's 's nachts waren. "Voor de hoeveelheid schade maakt het niet uit of het 's nachts of overdag gebeurt. Maar het menselijk leed dat erbij komt kijken is 's nachts veel groter", legt de meteoroloog uit.
Veel mensen sliepen op dat tijdstip. Daardoor kregen ze de waarschuwingen ook niet zo goed mee, en werden veel mensen verrast door het noodweer. "En omdat het donker is, kan je ook niet zien waar het gevaar vandaan komt."
