De laatste weken lopen de spanningen op aan de Oekraïense grens met Rusland. De Russen zijn bang dat Oekraïne zal toetreden tot de NAVO. Er zijn aanwijzingen dat Rusland mede daarom mogelijk een invasie voorbereidt, blijkt uit documenten van Amerikaanse inlichtingendiensten in handen van The Washington Post. De VS dreigt met sancties, wat de spanningen nog hoger doet oplopen.

De situatie in het kort:

  • De spanningen hebben alles te maken met Oekraïne. De Amerikanen zijn bang voor een Russische invasie. En de Russen zijn bang dat Oekraïne zal toetreden tot de NAVO.
  • Uit documenten in handen van The Washington Post blijkt dat Rusland zijn troepen aan de grens met Oekraïne stevig aan het uitbreiden is. Dit duidt mogelijk op een invasie die begin 2022 zou moeten plaatsvinden.
  • De Russen dreigen met de installatie van raketten die Europese NAVO-lidstaten zouden kunnen raken, als de NAVO niet voldoet aan de eisen van Moskou.
  • Aan de andere kant dreigt de Amerikaanse regering met zware economische sancties als Rusland Oekraïne zou binnenvallen.

The Washington Post onthulde vrijdag documenten van Amerikaanse inlichtingendiensten waaruit zou blijken dat Rusland een invasie aan de grens met Oekraïne voorbereidt. Volgens de krant staan er nu al 70.000 troepen klaar om in actie te komen, en dit aantal zou begin 2022 uitgebreid moeten zijn tot 175.000 troepen.

Het document waarop de krant zich baseert, toont satellietbeelden waarop de Russische strijdkrachten op vier verschillende plekken langs de grens met Oekraïne te zien zijn. Op de beelden is ook te zien dat er nieuwe troepen op deze plekken arriveren.

Die spanningen tussen Rusland en Oekraïne hebben alles te maken met de NAVO. Rusland eist van de NAVO de belofte dat Oekraïne niet zal toetreden tot het westerse militaire samenwerkingsverband. Moskou is namelijk bang dat de komst van Oekraïne bij de NAVO zou betekenen dat de westerse invloed (van bijvoorbeeld de VS) in Oekraïne zal toenemen. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zou wel oren hebben naar een NAVO-lidmaatschap, maar concrete plannen zijn er nog niet.

De inlichtingsdiensten zien daarnaast dat er een toename is in Russische propaganda over Oekraïne. In de media zou het land beschimpt worden, wat een teken zou kunnen zijn dat Moskou ook het eigen land voorbereidt op een eventuele invasie.

Ook eist Moskou dat de NAVO stopt met militaire activiteiten in de regio rondom Oekraïne. De NAVO is sinds 2016 versterkt aanwezig in Polen, de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) en in de Zwarte Zee. Die troepen kunnen ingrijpen als er dreigingen in de regio ontstaan.

De Russische president Vladimir Poetin zei dat de NAVO een "rode lijn" overgaat als er meer wapens en soldaten in Oekraïne worden geïnstalleerd. Daarnaast waarschuwde Poetin specifiek voor het plaatsen van raketten in Oekraïne.

Als de NAVO niet voldoet aan de eisen van Moskou, dreigt Rusland te reageren met de installatie van raketten die Europese landen zouden kunnen raken. "We zouden dezelfde dreiging moeten vormen voor degene die ons bedreigen", aldus de Russische president. "En we zouden dat nu al kunnen doen."

De Amerikaanse president Joe Biden gaf vrijdag een verklaring waarin hij belooft het Rusland "heel, heel moeilijk" te maken om een aanval op Oekraïne te plegen. "Ik accepteer de rode lijn van niemand", reageerde Biden op Poetins dreigement.

Deze week gaf de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken aan dat de VS een eventuele Russische aanval zal afstraffen met zware economische sancties "waar in het verleden nog van werd afgezien". Deze sancties zouden de Russische economie zwaar kunnen schaden.

Blinken had donderdag een ontmoeting met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov. "Als er nieuwe helse sancties komen, zullen we reageren", dreigde hij.

Poetin heeft dinsdag een overleg met zijn Amerikaanse ambtsgenoot Biden over de oplopende spanningen, bevestigt het Kremlin zaterdag.

Oekraïne is al jaren een gevoelige kwestie voor Rusland en de Verenigde Staten. De laatste keer dat spanningen tot een kookpunt kwamen, was in 2014. Toen annexeerde het Russische leger de Krim, het schiereiland tussen Rusland en Oekraïne dat decennialang door de Oekraïners werd bestuurd.

De Verenigde Staten, destijds onder leiding van Barack Obama, dreigden toen ook met bewapening van het Oekraïense leger. Uiteindelijk liep het conflict met een sisser af, mede doordat Frankrijk en Duitsland een oorlog wilden voorkomen en alleen economische sancties tegen Rusland afkondigden.

Sindsdien valt het schiereiland onder het gezag van de Russische regering, maar wordt het door niemand - behalve Moskou zelf - als Russisch grondgebied beschouwd.