Zondag barstte de vulkaan Cumbre Vieja op La Palma uit. Duizenden evacuaties zijn het gevolg en honderden woningen zijn bedolven onder de lava. Precies vijftig jaar geleden was de vorige vulkaanuitbarsting op het Spaanse Canarische eiland. Wat weten we over deze nieuwe uitbarsting en wat staat de eilandbewoners de komende tijd nog meer te wachten?

Dit is er aan de hand op het eiland La Palma

  • De vulkaan Cumbre Vieja kwam zondag tot uitbarsting.
  • De uitbarsting was goed te voorspellen door duizend aardschokken en resulteerde in twee lavastromen, waarvan een is gestopt.
  • De andere lavastroom is op weg naar de kust. Als lava de zee bereikt, kan deze explosies veroorzaken en tot giftige dampen leiden.
  • Het is nog onduidelijk hoe lang de uitbarsting gaat duren.
  • De laatste vulkaanuitbarsting op La Palma was in 1971.

De vulkaan Cumbre Vieja bestaat uit een actieve groep van ongeveer 120 vulkanen die heel dicht bij elkaar liggen. De groep ligt op het zuidelijke deel van het Spaanse Canarische eiland La Palma en strekt zich uit over 18 kilometer. De hoogste vulkaan van de Cumbre Vieja is de Deseada, die 1945 meter hoog is. De kleinste is de vulkaan Teneguía (427 meter). Daar vond in 1971 de vorige uitbarsting plaats.

Zondag was er eigenlijk geen sprake van één uitbarsting, maar meerdere uitbarstingen tegelijk op acht verschillende plaatsen. Geologen hadden de natuurramp voorspeld omdat voorafgaand aan de uitbarsting liefst duizend kleine bevingen en zevenduizend trillingen waren waargenomen.

De uitbarstingen zorgden voor twee grote lavastromen. Eén stroom is inmiddels stilgevallen, de andere beweegt zich langzaam voort (veertien hectare wordt bedekt in anderhalve dag). De breedte van de stroom is 500 meter en ophopingen lopen op tot vijftien meter hoog.

De grote lavastroom nadert langzaam de kust.

De grote lavastroom nadert langzaam de kust.
De grote lavastroom nadert langzaam de kust.

Het op dit moment door de lava getroffen gebied is 220 hectare groot, met een omtrek van 15,7 kilometer en een lengte van 3,8 kilometer. Meer dan driehonderd huizen zijn bedolven onder de lavastroom en meer dan zesduizend eilandbewoners zijn geëvacueerd. Ook Nederlandse vakantiegangers zijn geëvacueerd. Vooralsnog zijn geen slachtoffers gemeld.

De Spaanse overheid verwacht dat de lavastroom nog veel schade zal aanrichten aan onder meer woningen, elektriciteitsnetwerken en wegen. Daarom richt de regering zich op evacuatiepogingen in het groeiende rampgebied.

Spaanse autoriteiten waarschuwen tevens voor giftige dampen nu de lavastroom de kust tot op 2,1 kilometer is genaderd. Als lava met zout zeewater in aanraking komt, kan dat vanwege het temperatuurverschil explosies veroorzaken en enorme rookontwikkeling tot gevolg hebben.

Dit gebeurt er als lava de zee (en een zwembad) instroomt
149
Dit gebeurt er als lava de zee (en een zwembad) instroomt

Het is nu nog te vroeg om in te schatten hoelang de uitbarsting nog duurt. Er worden nieuwe bevingen gemeten en het zou ook kunnen dat er nieuwe uitbarstingen komen.

De uitbarstingen komen op het Spaanse eiland niet vaak voor, maar kunnen wel lang duren. De uitbarsting van 1971 nam een maand in beslag. De langst durende vulkaanuitbarsting op de Canarische Eilanden was een in de achttiende eeuw. Het eiland Lanzarote had liefst zes jaar last van de lavastromen.

In al het verwoestende natuurgeweld is er ook nog iets moois te melden. Een foto (zie hieronder) van een huisje dat de lava wonderwel meed, ging viraal op sociale media. Het witte huis is gebouwd door de Nederlandse Ada Monnikendam en wordt door de eilanders nu al La casa de milagros (het huis van de wonderen) genoemd. "We begonnen allemaal te huilen toen ik de eigenaren vertelde dat hun geliefde huis intact was", zei Monnikendam bij de BBC.