Vrijdag haalde Frankrijk voor het eerst de ambassadeurs in de VS en Australië terug, omdat het laatstgenoemde land een miljardencontract met Frankrijk over de aanschaf van onderzeeërs niet naleeft. Waarom laten de traditionele bondgenoten de ruzie over een zakendeal zo uit de hand lopen?

Australië is donderdag een strategische militaire samenwerking met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk aangegaan - zonder Frankrijk dus. Het doel van de samenwerking is om tegenwicht te bieden aan China in de regio van de Indische Oceaan, de westelijke en centrale Stille Oceaan.

De Amerikanen zijn als militaire grootmacht een logische keuze voor de Australiërs en de Britten. Ook hebben ze als Angelsaksische landen onderling nauwere culturele banden dan met Frankrijk. Volgens Britse media zijn dat redenen voor Australië om als onderdeel van AUKUS uiteindelijk geen Franse, maar Amerikaanse onderzeeërs aan te schaffen.

Frankrijk voelt zich bedrogen door globale partner Australië en NAVO-bondgenoten het VK en de VS. "Ik lees in de Australische pers dat er al anderhalf jaar in het grootste geheim is onderhandeld", zei de Franse ambassadeur voor vertrek uit de Australische hoofdstad Canberra. "Wij zijn er bewust niet van op de hoogte gesteld."

Frankrijk heeft grondgebied in de regio, zoals het eiland Réunion, Nieuw-Caledonië en Frans-Polynesië. Toen de Franse president Emmanuel Macron het met de Australische premier Scott Morrison expliciet over de situatie in de Indo-Pacific had, heeft de Australiër volgens de Franse lezing niets over de nieuwe plannen gezegd. Volgens Frankrijk wil de VS de Fransen buitensluiten.

De Fransen gebruiken termen als 'leugens', 'bedrog' en 'minachting'. Ze nemen de vertrouwensbreuk tussen NAVO-bondgenoten hoog op. De EU heeft zich nog niet in het openbaar achter Frankrijk geschaard.

Frankrijk heeft een plan opgesteld om de door de coronapandemie getroffen economie van het land uiterlijk in 2022 te stimuleren. De miljarden die de Fransen door het afketsen van de onderzeeërdeal mislopen, zijn een flinke tegenvaller.

De import uit China en de regio rond de Indische Oceaan is voor Frankrijk van groot belang. Het komt Macron goed uit om een buitenlandse partij als schuldige aan te kunnen wijzen als het Franse herstelplan minder succesvol blijkt dan gehoopt.

Australië zegt zijn zorgen over de Franse onderzeeërdeal te hebben geuit. Volgens de Australiërs liep de levering jaren achter en zijn de kosten te hoog.

Australië zegt Frankrijk te hebben gewaarschuwd dat de deal vanwege de hoge kosten en de vertraging opgezegd kon worden.

De EU overlegt maandag over de gevolgen van het nieuwe veiligheidspact van de drie landen. De buitenlandministers van de lidstaten bekijken onder meer of de samenwerking gevolgen kan hebben voor de onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord met Australië.