Tijdens de Duitse verkiezingen van komende zondag komen niet alleen de standaard verkiezingsthema's terug. Ook de actualiteit heeft zichtbare invloed op de onderwerpen die Duitsers belangrijk vinden. NU.nl zet een aantal belangrijke thema's op een rij.

Het coronavirus

De huidige bondskanselier Angela Merkel stond tijdens de coronapandemie bekend als een goede crisismanager. Met het vertrek van Merkel rijst de vraag wie in dit opzicht een goede vervanger zal zijn en het land uit de coronacrisis gaat helpen.

De grote vraag is hoe Duitsland na de coronacrisis weer 'opgebouwd' moet worden. Zo wil CDU/CSU dat er veel geld naar het onderwijs gaat en het Robert Koch-Insti­tut (RKI, de Duitse evenknie van het RIVM) versterken. FDP zet vooral in op het herstellen van de economie en Die Linke noemt het geven van een eenmalige pandemietoeslag voor alle vitale beroepen. Opvallend is dat in veel partijprogramma's hervormingen in het zorgsysteem naar voren komen.

Bovendien is er discussie over de vraag of er verplichte vaccinatie moet komen voor (bepaalde groepen in) de bevolking. De vaccinatiecampagne lijkt namelijk te zijn vastgelopen: op dit moment is ongeveer 71 procent van alle Duitsers boven de twaalf jaar volledig tegen COVID-19 gevaccineerd. In Nederland ligt dat percentage op bijna 80 procent.

Dat blijft ook in de verkiezingscampagnes een heikel punt. Waar SPD-kandidaat Olaf Scholz en CDU-kandidaat Armin Laschet verplichte vaccinatie zeiden uit te sluiten, zei Annalena Baerbock (Die Grünen) dat verplichte vaccinatie voor bepaalde beroepsgroepen een optie moet blijven.

Deelnemende partijen aan de Bondsdagverkiezingen

  • CDU/CSU - Christlich Demokratische Union Deutschlands/Christlich-Soziale Union
  • SPD - Sozialdemokratische Partei Deutschlands
  • Bündnis 90/Die Grünen (De Groenen)
  • FDP - Freie Demokratische Partei
  • Die Linke
  • AfD - Alternative für Deutschland

Digitalisering

Tijdens de pandemie bleek het Duitse gezondheidssysteem op het vlak van digitalisering te piepen en te kraken. Daarmee legde het een groot probleem in Duitsland bloot: de achtergebleven digitalisering van het land. Ook het thuiswerken en het volgen van onderwijs op afstand verliepen niet vlekkeloos.

"Terwijl andere landen hun gezondheidssystemen hebben gedigitaliseerd, stuurden onze gezondheidsafdelingen elkaar faxen", zo schetst het programma van de liberale partij FDP de situatie. Niet alleen de FDP is hier kritisch op, bijna alle deelnemende partijen reppen in hun partijprogramma over betere digitalisering.

Die verbeteringen gaan overigens niet alleen over het moderniseren van de gezondheidszorg en het digitaliseren van (overheids)diensten. Er is ook grote vraag naar betere beveiliging van cybersystemen van scholen en bedrijven. Dat ook die niet meer voldoen, kwam duidelijk naar voren na een paar grote ransomware-aanvallen, bijvoorbeeld op de Duitse overheid in maart.

Klimaat

"Nog niet eerder was er zo veel klimaat in een Duitse verkiezingscampagne", schreef de Süddeutsche Zeitung in de aanloop naar de verkiezingen. En dat is ook niet vreemd, want nog niet eerder waren in Duitsland de gevolgen van klimaatverandering zo voelbaar als dit jaar. In juli overstroomden grote gebieden in de deelstaten Noordrijn-Westfalen en het zuidelijkere Rijnland-Palts, met meer dan 180 doden en vele miljarden euro's aan schade tot gevolg.

Vooral Die Grünen lijken voorop te gaan bij het nemen van maatregelen die de gevolgen van klimaatverandering moeten beperken. Zij roepen op tot grote hervormingen op het gebied van klimaatbescherming door onder meer groene energie te stimuleren en het emissiehandelssysteem ETS te hervormen. Zij willen op dat gebied verder gaan dan de andere partijen CDU/CSU, SPD, FDP, Die Linke en AfD.

Opvallend is dat noch Die Grünen, noch een van de vijf andere partijen in het parlement met het huidige partijprogramma voldoet aan de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs. Alle partijen moeten extra maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met minstens 65 procent is afgenomen, berekende het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek (DIW).

Drone filmt ravage in Duitsland na zware overstromingen
70
Drone filmt ravage in Duitsland na zware overstromingen

Sociale ongelijkheid

Het thema sociale ongelijkheid was bij de vorige verkiezingen in 2017 ook al belangrijk. Toch werd het probleem de afgelopen jaren nog groter. Opnieuw speelt het coronacrisis daarbij een rol, omdat bijvoorbeeld kwetsbare mensen hun baan hierdoor verloren.

Volgens de recentste berekening van het Duitse statistiekbureau Statistisches Bundesamt had in 2019 bijna 15 procent van de bevolking een risico op armoede. In mei bracht de Duitse regering een rapport uit waaruit bleek dat de rijkste 10 procent van de bevolking dat jaar over ongeveer 60 procent van het totale vermogen beschikte.

De sociale ongelijkheid is op meerdere gebieden van toepassing en daarom komen de partijen ook met diverse oplossingen in hun partijprogramma's. Die variëren van het instellen van een landelijk plafond voor huurprijzen tot het hervormen van het sociale verzekeringsstelsel.

Migratie en integratie

Iets wat de afgelopen verkiezingen veel naar voren kwam, is het thema migratie en integratie. Dit jaar lijkt de aandacht voor het thema minder aanwezig te zijn in de verkiezingscampagnes, terwijl kiezers het volgens Duitse media nog altijd belangrijk vinden.

Vooral na de val van Afghanistan is het onderwerp weer op de agenda gekomen, blijkt uit een onderzoek van het Duitse Instituut voor Migratieonderzoek en Interculturele Studies (IMIS).

Waar partijen als SPD en FDP zeer sterk willen inzetten op het verbeteren van de integratie, wil CDU/CSU blijven inzetten op het laten afnemen van het aantal migranten, bijvoorbeeld door opnieuw te kijken naar welke landen veilig zijn en welke niet. Het rechts-populistische AfD noemt Duitsland een "asielparadijs" en wil maatregelen om het vestigen van migranten in het land zo veel mogelijk tegen te gaan.

Waarom het voor Nederland belangrijk is wie Merkel opvolgt
161
Waarom het voor Nederland belangrijk is wie Merkel opvolgt