Mogelijk recordaantal zetels komt werkbaarheid Duits parlement niet ten goede
Door Sanne Oving23 sep 2021 om 19:00
Na de Duitse verkiezingen van zondag zou het heel goed kunnen dat de Bondsdag meer dan negenhonderd zetels krijgt. En dat is een recordgrootte voor het momenteel 709 zetels tellende parlement. Zo'n groot parlement heeft niet alleen invloed op de werkbaarheid, maar er hangt ook een financieel prijskaartje aan.
Het Duitse kiesstelsel is ingewikkelder dan het stelsel dat we hier in Nederland kennen. Zo krijgt elke stemgerechtigde Duitser twee stemmen: een rechtstreekse stem voor een kandidaat uit het kiesdistrict van de kiezer (Erststimme genoemd) en een tweede stem voor een deelnemende partij als geheel (Zweitstimme).
Het aantal Zweitstimmen dat een partij krijgt, bepaalt in eerste instantie hoeveel zetels deze krijgt in de Bondsdag. Op die stoelen mogen dan de partijleden plaatsnemen die via de Erststimmen zijn verkozen tot vertegenwoordiger (ook wel Direktmandate genoemd), aangevuld met kandidaten van de deelstaatlijsten van de partijen.
Soms zijn er meer kandidaten uit kiesdistricten met een Direktmandat dan een partij aan Zweitstimmen heeft gekregen. Dat is de reden waarom de Bondsdag kan verschillen in het aantal zetels. De zetel van die Direktmandate (in dit geval heten ze dan Überhangmandate) wordt dan bij het aantal zetels van de partij opgeteld.
En om te zorgen dat het aantal zetels alsnog eerlijk is verdeeld op basis van het aantal stemmen dat een partij heeft gekregen, worden andere partijen hiervoor gecompenseerd met zetels.
Vooral CDU/CSU gaat naar verwachting veel Direktmandaten krijgen
De Bondsdag bestaat minimaal uit 598 zetels, maar zou dit jaar door de Überhangmandaten en de compensatiezetels weleens kunnen groeien tot boven de 900, zegt Wiebke Pittlik van Duitslandweb, de nieuwssite van het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, tegen NU.nl.
Vooral in het geval van de CDU/CSU gaan de Direktmandaten een grote rol spelen, aldus de Duitslandkenner. De partij gaat deze verkiezingen waarschijnlijk veel minder Zweitstimmen krijgen, maar wel veel direct gekozen kandidaten. Dat zal resulteren in weer meer compensatiezetels voor andere partijen.
Dat aantal wordt nog eens groter omdat sinds de vorige verkiezingen een zesde partij in de Bondsdag zit: Alternative für Deutschland (AfD).
Deelnemende partijen aan de Bondsdagverkiezingen
CDU/CSU - Christlich Demokratische Union Deutschlands/Christlich-Soziale Union
SPD - Sozialdemokratische Partei Deutschlands
Bündnis 90/Die Grünen
FDP - Freie Demokratische Partei
Die Linke
AfD - Alternative für Deutschland
'Je moet het met nog meer mensen eens zien te worden'
Zo'n groot parlement heeft ook nadelen. Er hangt bijvoorbeeld een prijskaartje aan. "Al die parlementsleden krijgen betaald, hebben daar staf en een werkplek en dat ook vaak nog eens in hun eigen district", aldus Pittlik.
Volgens de Duitse krant Der Spiegel zou een Bondsdag met tweehonderd zetels meer zorgen voor minimaal 450 miljoen euro aan extra kosten. Die komen dus nog boven op de kosten die het momenteel 709 leden tellende parlement al maakt.
Daarnaast komt het de werkbaarheid van het parlement niet ten goede, zegt Pittlik. "Het is een enorm parlement. Dat maakt het lastiger, omdat je het dan met nog meer mensen eens moet worden. Al die fracties moeten hun leden op één lijn zien te houden."
