Marokkanen gaan woensdag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Doordat koning Mohammed VI op veel terreinen de dienst uitmaakt, hebben kiezers de indruk dat hun gekozen volksvertegenwoordigers weinig te vertellen hebben, met een lage verwachte opkomst als gevolg. Marokkanen zullen "schouderophalend" naar de stembus gaan, zeggen experts in gesprek met NU.nl.

Marokko-deskundige Jan Hoogland, oud-docent van de Radboud Universiteit in Nijmegen en voormalig directeur van het Nederlands Instituut in Marokko (NIMAR), laat weten weinig te verwachten van de opkomst.

"Een opkomst van ongeveer 40 procent is eigenlijk heel normaal. Dat komt doordat veel mensen het idee hebben dat de verkiezingen er voor de bühne zijn en dat de stembusgang er in feite weinig toe doet." Ter vergelijking: in Nederland was de opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart bijna 79 procent.

De gematigde islamistische PJD is sinds 2011 de grootste partij in het parlement. De liberaal-conservatieve Nationale Groepering van Onafhankelijken (RNI) en de Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM), een brede centrumpartij, zijn de andere grote spelers in de verkiezingen. De eerste uitslagen worden aan het begin van de avond verwacht.

Koning heeft de teugels in handen, partijen trekken aan touwtjes

De winnaar van de verkiezingen kan in elk geval niet om het paleis heen. Koning Mohammed VI heeft veel invloed in het ruim 36 miljoen inwoners tellende Noord-Afrikaanse land. Hij heeft al nieuwe economische plannen aangekondigd die naar verwachting door alle partijen worden gesteund.

Hoogland: "De grote thema's waar de verkiezingen over zouden moeten gaan, zoals noodzakelijke verbeteringen voor de gezondheidszorg, arbeidsmarkt en het onderwijs, vind je niet in de verkiezingsprogramma's. Het draait vooral om de zaken die vanuit het paleis worden bepaald, want de Marokkaanse koning Mohammed VI zet de lijnen uit. Het is dus de vraag of de verkiezingen enige invloed zullen hebben op de problemen in het land."

Mohammed Masbah, directeur van het onafhankelijke Moroccan Institute for Policy Analysis (MIPA) in Rabat, zegt dan ook dat veel Marokkanen schouderophalend de stembusgang zullen maken. "Een groot aantal burgers heeft weinig vertrouwen in politieke partijen, omdat ze zich realiseren dat de werkelijke macht nog altijd elders ligt."

Daarnaast zitten er tussen het huidige deelnemersveld ook weinig inspirerende politici, vindt Masbah. "Er is wat dat betreft een leiderschapsvacuüm. Er is niemand die de bevolking echt kan raken of iemand die het debat ontlokt. Dat geeft deze verkiezingen iets routinematigs."

Apathie en instabiliteit liggen op de loer

Masbah vreest dat deze apathie, met name onder jongeren, op de langere termijn een probleem kan vormen.

"Er schuilt gevaar in de ontwikkeling waarbij steeds meer mensen de verkiezingen steeds minder relevant gaan vinden. Dan krijg je een apathische bevolking en wordt protest, al dan niet gewelddadig, het middel om je boodschap duidelijk te maken."

Dat zou Europa zich aan moeten trekken, zegt Mashab. "De EU is gebaat bij een stabiel Marokko. Daarvoor is het niet alleen van belang dat de economie goed draait en er bedrijvigheid is, maar ook dat deze stabiliteit op de langere termijn gegarandeerd is. Dat zorgt voor rust aan de zuidgrens van Europa en mogelijk tegelijk voor minder immigratie."