Oorspronkelijke bewoners Suriname krijgen na vijf jaar schadevergoeding
Het geld dat de acht dorpen in de zaak via het fonds krijgen, moeten ze gebruiken voor projecten op het gebied van onder meer gezondheidszorg, onderwijs, voedselvoorziening en veiligheid.
Het IAHRM bepaalde in 2016 dat Suriname de mensen- en grondeigendomsrechten van de Kali'na en Lokono-volken moet erkennen. Het land mag geen economische activiteiten toestaan die de levenswijze van de volken kunnen verstoren.
De belangrijkste klacht die de twee volken die vlak bij de grens met Frans-Guyana aan de Marowijnerivier wonen in 2007 bij het IAHRM aanvoerden was dat Suriname hun woongebieden liet ontginnen door bedrijven van buitenstaanders. De grote Amerikaanse aluminiumproducent Alcoa is een van die bedrijven.
Twee van de dorpen die via het fonds schadevergoeding krijgen zijn Lagamankondre en Christiaankondre. Inwoners van de dorpen lieten in 2016 in reactie op het vonnis weten het belangrijk te vinden dat hun leefgebied wordt beschermd. Het grootste deel van de bevolking leeft namelijk van landbouw en visvangst.
Suriname in 2007 veroordeeld in soortgelijke zaak
Het IAHRM veroordeelde Suriname in 2007 in een zaak die was aangespannen door Saramaccaners, nazaten van ontsnapte tot slaaf gemaakte mensen van Afrikaanse afkomst. De groep voerde succesvol aan dat hun leefgebied niet werd gerespecteerd.
Ook in de zaak uit 2007 beval het IAHRM Suriname om de mensenrechten en het eigendomsrecht van de Saramaccaners vast te leggen. Jaren later is het vonnis nog steeds niet uitgevoerd.
Suriname telt twintigduizend oorspronkelijke bewoners
Suriname telt in totaal ongeveer twintigduizend oorspronkelijke bewoners, verdeeld over ongeveer vijftig - soms zeer afgelegen - dorpen. Wereldwijd hebben oorspronkelijke bewoners ongeveer 22 procent van de landbouwgrond in bezit, becijferde Kathleen Ferrier, voorzitter van de Nederlandse UNESCO-commissie van de VN voor onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie voor NU.nl.
Maar volgens de VN leven de naar schatting 370 tot 500 miljoen mensen die tot de groep behoren drie keer zo vaak in grote armoede als de rest van de wereldbevolking. 47 procent van de oorspronkelijke bewoners in een vast dienstverband doet ongeschoold werk. Onder de rest van de wereldbevolking is dat 17 procent. Onder vrouwen is het verschil nog groter.
Oorspronkelijke bewoners worden harder getroffen door de coronapandemie. Ook zijn ze in het verleden vaak getroffen door geweld en de overbrenging van dodelijke ziektes afkomstig van kolonisten.
Braziliaanse oorspronkelijke volken protesteren tegen dreigende grondonteigening
Het leefgebied van oorspronkelijke bewoners staat wereldwijd onder druk. Naar schatting 170 volken van Braziliaanse oorspronkelijke bewoners zijn woensdag begonnen aan een week van protesten rond de stemming van het Braziliaanse hooggerechtshof over een wetsvoorstel dat neerkomt op grondonteigening. Als het Hof instemt met het wetsvoorstel dat is ingediend na een lobby van de Braziliaanse agrarische sector, hebben de volken alleen recht op grond die ze fysiek in bezit hadden op 5 oktober 1988, de datum dat de nieuwste grondwet over landrechten van oorspronkelijke bewoners in het land van kracht werd.
De protesten vinden wereldwijd navolging, onder meer in Londen en San Francisco. De demonstranten beschuldigen de Braziliaanse president Jair Bolsonaro van genocide tegen de oorspronkelijke bevolking van het land.
