Vanwege de onrust in Afghanistan verlaten steeds meer inwoners het land. Dat zorgt in Europa voor bezorgdheid, zeker nu Afghaanse vluchtelingen in groten getale Turkije binnenstromen. Dat land huisvest als onderdeel van de EU-Turkijedeal over vluchtelingen miljoenen Syriërs. Daarmee is het vluchtelingenprobleem niet opgelost, zegt Vluchtelingenwerk Nederland. "De deal geldt immers niet voor Afghanen, waardoor de EU het probleem dat ze destijds voor zich uit heeft geschoven, nu alsnog moet oplossen."

Vluchtelingenwerk Nederland doelt op de eerlijke verspreiding van vluchtelingen over Europa, waar de lidstaten het zo'n vijf jaar geleden op het hoogtepunt van de migrantencrisis niet over eens konden worden.

"We roepen de EU-lidstaten al jaren op om afspraken over dit onderwerp te maken. Al die tijd is er door beleidsmakers achterovergeleund, omdat de gedachte was dat de EU-Turkijedeal het allemaal wel zou oplossen. Naast dat deze deal sowieso niet goed functioneert, vallen Afghaanse vluchtelingen er niet onder. Daarnaast is er een grens aan wat Turkije kan opvangen", zegt de woordvoerder.

"Het is waarschijnlijk dat Afghaanse vluchtelingen het hierdoor in Turkije een stuk beroerder zullen hebben dan Syriërs. Mogelijk zullen ze daardoor eerder geneigd zijn om naar Europa proberen te komen."

Tevens heeft Turkse president Recep Tayyip Erdogan in het verleden aangetoond er niet voor terug te deinzen om vluchtelingen te gebruiken als politiek drukmiddel op de EU-lidstaten.

'Turkije 'geschikter' voor Afghanen'

Dat de ongerustheid over de opvang van vluchtelingen nog steeds leeft onder Europese beleidsbepalers, bleek de afgelopen tijd weer. De Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz stelde in juli dat Turkije een "geschikter land" zou zijn voor het huisvesten van Afghanen "dan Duitsland, Oostenrijk en Zweden". Dat was tegen het zere been van de Turken.

Oppositieleider Kemal Kiliçdaroglu van de Republikeinse Volkspartij (CHP) beschuldigde Brussel ervan Turkije te willen "omkopen" om Afghaanse vluchtelingen buiten de poorten van Europa te houden. Volgens Kiliçdaroglu moet Turkije rekening houden met een toestroom van nog eens een half miljoen tot een miljoen Afghanen.

Onder meer Nederland pleitte er eerder deze maand in een brief aan de Europese Commissie voor om de mogelijkheid te behouden Afghaanse asielzoekers gedwongen uit te zetten. Volgens ondertekenaars Nederland, Duitsland, België, Oostenrijk, Denemarken en Griekenland kan het stopzetten van uitzettingen een aanzuigende werking hebben op Afghaanse vluchtelingen.

Afghaanse vluchtelingencrisis in Turkije

  • In Turkije waren begin dit jaar naar schatting zo'n 120.000 Afghanen.
  • Dit aantal zou zijn opgelopen tot een half miljoen.
  • Gevreesd wordt voor nog eens een miljoen Afghaanse vluchtelingen extra.
  • Turkije huisvest al zon vier miljoen vluchtelingen, overwegend Syriërs.
  • Daarmee biedt het land onderdak aan het grootste aantal vluchtelingen ter wereld.

Mogelijk al een half miljoen Afghanen op de been

De vluchtelingenstroom vanuit Afghanistan is ondertussen op gang gekomen, merken ze in Turkije. De eerste tekenen daarvan werden in februari 2020 al zichtbaar, toen Erdogan de daad bij het woord voegde en de grens met Europa opengooide voor vluchtelingen. Er verzamelden zich toen niet zoals verwacht overwegend Syriërs, maar vooral Afghanen.

Sinds de Amerikaanse troepen vertrokken zijn en de talibanstrijders aan hun opmars begonnen, stromen naar schatting dagelijks vele honderden Afghaanse vluchtelingen Turkije binnen. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn dit jaar ruim 30.000 Afghanen binnengekomen, het werkelijke aantal ligt vermoedelijk fors hoger.

Volgens de Verenigde Naties (VN) waren er begin dit jaar bijna 120.000 Afghaanse vluchtelingen in Turkije, academici schatten dat aantal inmiddels op een half miljoen. Dat komt boven op ongeveer vier miljoen overwegend Syrische vluchtelingen die het land al huisvest, mede op kosten van de EU.

Biden heeft geen spijt: 'Afghanen moeten het zelf oplossen'
71
Biden heeft geen spijt: 'Afghanen moeten het zelf oplossen'

'Turkije kan niet als wachtkamer fungeren'

Ook de Verenigde Staten lijken ervan uit te gaan dat Turkije Afghaanse vluchtelingen kan huisvesten, al dan niet tijdelijk. Vorige week presenteerde het land plannen om Afghanen die vanwege hun samenwerking met de Amerikanen doelwit van de Taliban kunnen zijn, een speciaal visum te vertrekken. Die aanvraag moeten ze in een ander land dan Afghanistan afwachten, waardoor mogelijk nog meer Afghanen richting Turkije zullen stromen.

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde de plannen "onverantwoord". Het communicatiebureau van president Erdogan zei in een reactie dat Turkije niet als "wachtkamer" voor een ander land kan fungeren.

Die boodschap was vermoedelijk net zozeer aan de EU gericht als aan de VS. Europa zou er goed aan doen de koppen bij elkaar te steken voordat Afghaanse vluchtelingen hiernaartoe komen, stelt Vluchtelingenwerk Nederland.

"Waar Europa in 2015 tegenaan liep, was het probleem van de eerlijke verdeling van vluchtelingen. Er kwam weliswaar een groot aantal onze kant op, maar als je de mensen spreidt, zullen de getallen uiteindelijk meevallen. Helaas werkte een aantal landen tegen. Het probleem leeft nog steeds. De EU-lidstaten moeten nu eindelijk eens afspraken maken over een verdeling."