Nederland wil de mogelijkheid behouden om Afghaanse asielzoekers gedwongen uit te zetten. Volgens het kabinet en vijf andere EU-landen moet een eerder dit jaar met Afghanistan gesloten overeenkomst over migratie gehandhaafd worden en zou de Europese Commissie daarvoor moeten pleiten.

Dat staat in een brief aan de Europese Commissie die Nederland, Duitsland, België, Oostenrijk, Denemarken en Griekenland hebben ondertekend. Volgens de ondertekenaars kan het stopzetten van uitzettingen een aanzuigende werking hebben.

Vluchtelingenwerk Nederland heeft er in een brief aan de Commissie op aangedrongen niet op de oproep in te gaan. "Elke Afghaan die nu wordt uitgezet, wordt in levensgevaar gebracht", zei een woordvoerder van Vluchtelingenwerk Nederland tegen Trouw.

Gerald Knaus, de voorzitter en oprichter van denktank The European Stability Initiative (ESI), spreekt op Twitter van een "beschamend voorstel" dat om de verkeerde reden de geschiedenis boeken zal ingaan.

De Taliban zijn in Afghanistan bezig aan een opmars en de veiligheidssituatie in het land verslechtert snel. De internationale troepen die nog in Afghanistan zijn, zijn begonnen met de laatste fase van hun terugtrekking.

Afghaanse regering stuurde brief aan Europese Commissie

Begin juli liet de Afghaanse regering aan de Commissie weten voor een periode van drie maanden te stoppen met het terugnemen van onder dwang teruggestuurde asielzoekers. Maar het akkoord tussen de EU en Afghanistan voorziet helemaal niet in zo'n eenzijdige opschorting, stellen de lidstaten. Onenigheid over de interpretatie van het akkoord moet in goed overleg worden opgelost, schrijven de EU-landen.

"Tegen deze achtergrond vragen wij de Commissie om de dialoog over migratiezaken met de Afghaanse partners te intensiveren, waaronder de snelle en effectieve samenwerking op het gebied van terugkeer."

Het ministerie van Justitie, dat over asielzaken gaat, stelt dat bij asielaanvragen "per geval wordt beoordeeld of terugkeer mogelijk is". In de eerste helft van het jaar is er geen gedwongen terugkeer naar Afghanistan geweest en momenteel staat er ook niks gepland, benadrukt een woordvoerder.

Vluchtelingenwerk noemt standpunt kabinet 'roekeloos'

VluchtelingenWerk Nederland noemt het "schaamteloos en roekeloos" dat de inzet vanuit het kabinet erop gericht is om Afghanen te kunnen blijven terugsturen, "terwijl de Taliban een ongekende opmars maakt en chaos en paniek uitbreekt in heel Afghanistan". Dat beleid is volgens de organisatie gebaseerd op een gedateerde inschatting van de veiligheidssituatie in het land.

Momenteel wordt de veiligheidssituatie in Afghanistan opnieuw geanalyseerd. Die wordt in oktober verwacht. Omdat de situatie inmiddels "zo verslechterd en veranderlijk is", noemt VluchtelingenWerk Nederland het uitzetten van Afghanen op dit moment "een levensgevaarlijke gok met hun leven".