Het topoverleg van EU-regeringsleiders over de nieuwe antihomowet in Hongarije is donderdagavond emotioneel verlopen, vertelt demissionair premier Mark Rutte na afloop.

Volg dit onderwerp Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen rondom de nieuwe wet in Hongarije

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft het op de EU-top zwaarder te verduren gehad dan Rutte ooit met enig leider heeft meegemaakt. "Dit was wel heel heftig en indrukwekkend", zei de premier nadat hij en "het overgrote deel" van zijn collega's Orbán hadden aangesproken op een omstreden nieuwe lhbti-wet.

Vooral het persoonlijke verhaal van de Luxemburgse premier Xavier Bettel, die met een man is getrouwd, raakte de aanwezige leiders. "Iedereen had wel tranen in zijn ogen", aldus Rutte. Orbán kreeg slechts bijval van enkele andere landen, waaronder Polen, Slovenië en Bulgarije, melden Brusselse bronnen.

Rutte deed eerder op de dag een opmerkelijke suggestie door Orbán ten overstaan van alle EU-leiders uit te dagen om een officiële procedure te starten om de Europese Unie te verlaten. Dat deed hij omdat Orbán "zich kennelijk niet aan de waarden en normen van de unie wil houden". "Dat heb ik niet eerder gedaan", gaf Rutte toe. De premier had niet de indruk dat de Hongaarse premier "dat onmiddellijk van plan was".

Ondanks dat Orbán niet lijkt te buigen onder de druk van zijn EU-collega's, gaat de Europese Commissie volgens Rutte verder met een procedure tegen Hongarije. Die moet het land dwingen om zich aan de EU-regels te houden. "De commissie is daar volgens mij echt zeer voor gemotiveerd", aldus Rutte.

Het was voor de premier de eerste keer dat een EU-regeringsleider tijdens een top "zo diepgravend en stevig" werd aangesproken. De sfeer was dan ook niet geweldig, erkent Rutte. Er werd volgens de premier niet geschreeuwd.

'Homofoob zijn is een keuze'

Ingewijden melden dat Rutte voor zijn voorstel bijval kreeg van meerdere regeringsleiders. De Belgische premier Alexander De Croo noemde de wet eerder al "achterlijk" en zou tegen Orbán in de zaal hebben gezegd: "Homoseksueel zijn is geen keuze, homofoob zijn wel."

Het is nog niet duidelijk hoe Orbán reageerde op de aanvallen van zijn collega's. Wel kreeg hij via Twitter steun van Judit Varga, de Hongaarse minister van Justitie. "De verklaring van premier Rutte is niets meer dan een volgende aflevering van de politieke chantage. Hongarije wil niet vertrekken uit de EU. Integendeel, we willen haar redden van hypocrieten", aldus Varga.

Demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie) reageerde op zijn Hongaarse evenknie door te stellen dat "gerechtigheid geen hypocrisie is". "De Europese ministers van Justitie zijn de primaire verdedigers van gelijke behandeling van alle EU-inwoners, ongeacht sekse of seksuele oriëntatie. We moeten alle wetten die de rechten van lhbti-personen inperken afkeuren."

De nieuwe antihomowetgeving in Hongarije

  • Hongarije nam deze maand een wet aan die het 'promoten' van homoseksualiteit en het veranderen van sekse verbiedt.
  • Jongeren tot achttien jaar mogen niet worden blootgesteld aan "inhoud die homoseksualiteit, afwijking van de genderidentiteit en het veranderen van sekse" zou aanmoedigen.
  • Met de wet kan het verboden worden om mediaproducties met lhbti-personages uit te zenden.
  • Ook wordt voorlichting voor en over de lhbti-gemeenschap op scholen door de wet aan banden gelegd.
  • Critici zien het als de zoveelste aanval op de lhbti-gemeenschap in het land.