Demissionair premier Mark Rutte heeft de Hongaarse premier Viktor Orbán donderdag ten overstaan van de andere EU-leiders uitgedaagd de officiële procedure te starten om de Europese Unie te verlaten, zo melden ingewijden. Aanleiding is de nieuwe antihomowet in Hongarije, die onder meer verbiedt dat scholen voorlichting geven over homoseksualiteit en trans­gen­de­ris­me.

Volg dit onderwerp Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen rondom de nieuwe wet in Hongarije

Rutte vroeg Orbán tijdens een verhitte discussie over rechten van de lhbti-gemeenschap waarom hij het zogenoemde artikel 50 uit het EU-verdrag niet gebruikt als hij niet aan de normen en waarden van de unie wil voldoen, aldus de ingewijden.

Met het inroepen van dat artikel startte het Verenigd Koninkrijk in maart 2017 de procedure waarmee het VK uit de EU is vertrokken, de Brexit. Er is een reden dat artikel 50 bestaat, aldus Rutte bij een EU-top in Brussel.

Meerdere regeringsleiders vielen Rutte bij. De Belgische premier Alexander De Croo noemde de wet eerder al "achterlijk" en zei volgens ingewijden in de zaal tegen Orbán: "Homoseksueel zijn is geen keuze, homofoob zijn wel."

Orbán kreeg het op de EU-top zwaarder te verduren dan Rutte ooit met enig leider had meegemaakt. "Dit was wel heel heftig en indrukwekkend", zei de premier nadat hij en "het overgrote deel" van zijn collega's Orbán hadden aangesproken op een omstreden nieuwe lhbti-wet.

Vooral het persoonlijke verhaal van de Luxemburgse premier Xavier Bettel, die zelf met een man is getrouwd, raakte volgens Rutte velen. "Iedereen had wel tranen in zijn ogen."

Orbán stond niet helemaal alleen. Polen en Slovenië hebben hem volgens de EU-bronnen gesteund. Geen leider zou de discussie aan zich voorbij hebben laten gaan.

Hongaarse minister noemt uitspraken Rutte 'chantage'

Eerder op donderdag sprak Rutte ook al duidelijke woorden over Hongarije. "Voor mij hebben ze niets meer te zoeken in de EU", zei hij bij aankomst op de EU-top. Ook andere EU-leiders veroordelen voorafgaand de top de nieuwe antihomowet in het land.

De verklaring van premier Rutte is "niets meer dan een nieuwe episode in de serie van chantage", twitterde de Hongaarse minister van Justitie Judit Varga daarna. "Hongarije wil niet vertrekken uit de EU. Integendeel, we willen haar redden van hypocrieten."

Voor de leiders in Brussel bijeenkwamen lieten zeventien van hen al weten waar ze staan. Ze stuurden een verklaring uit waarin ze zich uitspraken voor lhbti-rechten en beloofden tegen discriminatie te strijden, zonder daarin overigens Hongarije expliciet te noemen.

De nieuwe antihomowetgeving in Hongarije

  • Hongarije nam deze maand een wet aan die het 'promoten' van homoseksualiteit en het veranderen van sekse verbiedt.
  • Jongeren tot achttien jaar mogen niet worden blootgesteld aan "inhoud die homoseksualiteit, afwijking van de genderidentiteit en het veranderen van sekse" zou aanmoedigen.
  • Met de wet kan het verboden worden om mediaproducties met lhbti-personages uit te zenden.
  • Ook wordt voorlichting voor en over de lhbti-gemeenschap op scholen door de wet aan banden gelegd.
  • Critici zien het als de zoveelste aanval op de lhbti-gemeenschap in het land.