De betrekkingen tussen de EU en China verslechteren in snel tempo. Brussel legde China onlangs sancties op wegens het schenden van de mensenrechten van de Oeigoerse minderheid. In een reactie plaatste dat land tien Europeanen, onder wie D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma, op een zwarte lijst. Die vergeldingsmaatregelen worden "in de sterkst mogelijke bewoordingen" veroordeeld door de voorzitter van het Europarlement en die van de parlementen van Nederland, België en Litouwen.

"Dit voelt als een grote steun in de rug", zegt Sjoerdsma. "China probeert inbreuk te maken op onze vrijheid van meningsuiting en indirect op ons democratisch proces. Ik hoop dat de regeringen in Europa dezelfde lijn trekken. Ik ben niet de eerste en zeker ook niet de laatste die hiermee te maken krijgt. Oeigoeren, Tibetanen of inwoners uit Hongkong moeten zich in Europa helemaal vrij kunnen voelen om te zeggen wat ze vinden."

Sjoerdsma en CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zijn de bedenkers van een Europees sanctieregime dat in december werd ingevoerd. Daarmee kan de EU ook individuele mensenrechtenschenders op een zwarte lijst zetten.

Op 22 maart besloot Brussel voor de eerste keer dergelijke sancties op te leggen. Het ging om maatregelen tegen onder anderen vier Chinezen die een sleutelrol spelen bij de vervolging van de Oeigoerse minderheid en de detentie in zogenaamde opvoedkampen in de provincie Xinjiang. Deze personen kunnen niet langer naar de Europese Unie reizen en hun financiële tegoeden in de EU zijn bevroren.

Motie over volkerenmoord door China

De Tweede Kamer stemde op 25 februari in met een motie van Sjoerdsma en oud-Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie waarin staat dat China volkerenmoord pleegt op de Oeigoeren.

"De detentiekampen waar naar schatting meer dan een miljoen Oeigoeren en andere moslimminderheden zitten opgesloten zijn zo groot, dat je ze vanaf de ruimte kunt zien", zei de D66'er toen. Hij sprak van de "grootste massaopsluiting van etnische minderheden sinds de Tweede Wereldoorlog".

Niet alleen de Europese Unie, maar ook de Verenigde Staten, Canada en het Verenigde Koninkrijk legden China onlangs sancties op vanwege de situatie in Xinjiang.

China plaatste vervolgens tien politici, wetenschappers en onderzoekers op een sanctielijst, omdat zij volgens Peking leugens en desinformatie hebben verspreid. Sjoerdsma vroeg de Chinese ambassadeur in Den Haag via Twitter om een toelichting op de beschuldigingen, maar kreeg geen antwoord.

'Deze intimidatie van parlementariërs is onacceptabel'

Naast Sjoerdsma zijn ook enkele Europarlementariërs en parlementsleden uit België en Litouwen door China op een zwarte lijst gezet. Daarom spreken de voorzitters van hun nationale parlementen en het Europarlement zich nu uit. "We zijn extreem bezorgd over deze serieuze inbreuk op de vrijheid van meningsuiting", staat in de verklaring. "Deze intimidatie van parlementariërs is onacceptabel."

Khadija Arib schreef op 24 maart namens de Tweede Kamer een brief aan de Chinese ambassadeur in Nederland waarin ze zich "onaangenaam verrast" toonde over de "onacceptabele sancties" die Sjoerdsma zijn opgelegd. "Deze maatregel kan consequenties hebben voor de relaties tussen de parlementen van onze twee landen", zo besluit ze haar brief.