De Verenigde Staten en China hebben elkaar donderdag over en weer verwijten gemaakt in de aanwezigheid van journalisten. Topdiplomaten van beide landen ontmoetten elkaar voor het eerst fysiek sinds Joe Biden president van de VS is.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken en de nationale veiligheidsadviseur Jake Sullivan openden de ontmoeting in Anchorage, in de Amerikaanse staat Alaska, door hun zorgen uit te spreken over de situatie in Xinjiang, Hongkong en Taiwan. Ook zijn de Verenigde Staten bezorgd over Chinese cyberaanvallen. "Al die acties bedreigen de mondiale stabiliteit", aldus Blinken.

De Chinese topdiplomaat Yang Jiechi reageerde daar fel op en nam vijftien minuten het woord tijdens diens openingsverklaring. Yang zei in het Mandarijn dat de VS een probleem heeft met de democratie, waarmee hij op de bestorming van het Capitool doelde, en dat het land minderheden slecht behandelt. Ook beschuldigde hij de Amerikanen ervan zich te bemoeien met het binnenlandse beleid van andere landen.

Verrast door de uitgebreide verklaring van Yang, vroeg Blinken de aanwezige journalisten nog even te blijven om zijn reactie vast te leggen. Vervolgens nam ook de Chinese delegatie weer het woord. Wat normaal gesproken een persmoment van een kwartiertje zou zijn geweest, werd een bijeenkomst van ruim een uur.

Tijdens topoverleggen vinden de echte gesprekken achter gesloten deuren plaats, maar beide delegaties worstelden donderdag met het moment waarop de pers weg moest gaan.

Na de vergadering zei een Amerikaanse topambtenaar dat China het afgesproken protocol had geschonden door langer dan de ingeplande twee minuten aan het woord te zijn. Volgens hem gebruikten de Chinezen het moment om in het openbaar "theater te bedrijven" voor propaganda in China. Andersom beschuldigde China de VS ervan het protocol te hebben gebroken.

Verenigde Staten en China botsen: 'VS kampioen cyberaanvallen'
107
Verenigde Staten en China botsen: 'VS kampioen cyberaanvallen'

Relatie tussen China en VS slecht

Het gesprek in Alaska had plaats nadat Blinken net klaar was met een reis langs bondgenoten in Azië, waaronder Japan en Zuid-Korea. De regering van Biden heeft in de laatste maanden vaker felle kritiek geuit op de mensenrechtenschendingen in China, tot ongenoegen van Peking.

De VS en China begonnen de gesprekken donderdag al op slechte voet. Onder Bidens voorganger Donald Trump is de relatie tussen de twee grootmachten ernstig bekoeld door sancties en ingevoerde tarieven op producten.

De VS hoopt de relatie tussen beide landen te verbeteren met de tweedaagse ontmoeting, maar woensdagavond had de Chinese ambassadeur in Washington al gezegd dat het land niet de illusie moest hebben dat Peking compromissen zal sluiten. Een dag eerder hadden de Verenigde Staten nog nieuwe sancties tegen China ingevoerd vanwege de situatie in Hongkong.