De dood van George Floyd in de Amerikaanse stad Minneapolis leidde vorig jaar tot wereldwijde protesten tegen racisme en politiegeweld. Ruim negen maanden later wordt in Minneapolis met het selecteren van een jury gestart met de rechtszaak tegen de hoofdverdachte in de zaak, de witte agent Derek Chauvin. Dit is wat je moet weten.

Waarom alle ogen deze maand zijn gericht op Minneapolis: Het proces tegen Derek Chauvin, een van de in totaal vier agenten die betrokken waren bij de dood van George Floyd, gaat maandag van start. Chauvin staat dan nog niet zelf voor de rechter. Eerst moet een jury worden geselecteerd, bestaande uit twaalf burgers die uiteindelijk moeten beslissen over de schuldvraag van de voormalig agent.

Die jury moet bestaan uit een representatieve groep mensen, die geen vooringenomen mening hebben over de rechtszaak. En daar zit nou net de moeilijkheid, schrijven Amerikaanse media (waaronder CNN) in hun voorbeschouwingen. Hoe zorg je dat de jury aan deze voorwaarde voldoet in een zaak die wereldwijd zóveel teweegbracht?

Tegelijkertijd bestaat er in Minneapolis de angst voor ongeregeldheden die de veelbesproken zaak tot gevolg kan hebben. In de stad zijn daarom in voorbereiding op de rechtszaak maatregelen getroffen. Zo is het gebouw waar het proces gaat plaatsvinden inmiddels vrijwel geheel afgesloten. Zondag waren duizenden mensen op de been in nagedachtenis van Floyd.

Het districtsraadkantoor in Minneapolis wordt afgeschermd.

Het districtsraadkantoor in Minneapolis wordt afgeschermd.
Het districtsraadkantoor in Minneapolis wordt afgeschermd.
Foto: ANP

Wat er gebeurde op 25 mei 2020: George Floyd, een 46-jarige zwarte Amerikaan, probeert met een vals briefje van 20 dollar een pakje sigaretten af te rekenen bij een winkel in Minneapolis. Twee agenten komen ter plaatse en spreken Floyd aan, die zich volgens de agenten "actief zou verzetten" tegen de daaropvolgende aanhouding.

Twee andere agenten, onder wie Derek Chauvin, komen daarom ook ter plaatse. Chauvin probeert Floyd in de dienstwagen te krijgen, maar werkt Floyd daarbij tegen de grond. De agent oefent met zijn knie druk uit op de nek van Floyd, terwijl twee andere agenten op de rug en benen van de man zitten.

Zeker zestien keer vraagt Floyd aan Chauvin om de knie van zijn nek te halen. Hij roept dat hij geen lucht krijgt. De hulpvraag van Floyd is tevergeefs. Volgens de officiële aanklacht tegen Chauvin heeft de agent in totaal 8 minuten en 26 seconden lang druk uitgeoefend op de nek van Floyd, waardoor hij komt te overlijden.

De dodelijke arrestatie van Floyd is op beeld vastgelegd door een omstander. De beelden worden volop gedeeld op sociale media. De eerste demonstranten in Minneapolis gaan een dag na de dood van Floyd de straat op om hun woede te uiten.

Ongewapende Afro-Amerikaan overlijdt na hardhandige arrestatie
99
Ongewapende Afro-Amerikaan overlijdt na hardhandige arrestatie

De maat blijkt vol en massale demonstraties tegen politiegeweld en racisme volgen. De protesten verspreiden zich in de dagen na de dood van Floyd over het hele land, waarbij ook andere slachtoffers van politiegeweld en racisme bij naam worden genoemd, onder wie Breonna Taylor en Ahmaud Arbery.

In navolging van de protesten in de Verenigde Staten gaan wereldwijd mensen de straat op om te protesteren tegen politiegeweld en racisme. Ook in Nederland komen duizenden mensen samen in onder meer Amsterdam en Rotterdam.

Het overgrote deel van de protesten verloopt vreedzaam, maar in een aantal gevallen ontaarden deze in rellen. Vooral in Minneapolis zelf botsen betogers met de politie en de door toenmalig president Donald Trump ingezette Nationale Garde.

Demonstranten steken politiebureau in Minneapolis in brand
61
Demonstranten steken politiebureau in Minneapolis in brand

En nu start dus het proces tegen de hoofdverdachte in de veelbesproken zaak. Voor de selectie van de jury is de nodige tijd uitgetrokken. De inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen Chauvin gaat naar verwachting ook niet eerder dan 29 maart plaatsvinden.

Chauvin, die wordt beschuldigd van tweedegraads moord (moord zonder voorbedachten rade), wordt individueel berecht. Zijn drie medeverdachten, die betrokkenheid bij de moord ten laste is gelegd, moeten gezamenlijk voor de rechtbank verschijnen.

De vier agenten zouden in eerste instantie gezamenlijk worden berecht, maar de rechtsgang moest worden opgesplitst vanwege "fysieke beperkingen in de rechtszaal", bepaalde de rechter in januari. Het zou vanwege de coronacrisis niet mogelijk zijn de grote hoeveelheid mensen te laten plaatsnemen in de rechtszaal, aldus de rechter.

Het proces tegen de drie overige verdachten laat nog even op zich wachten. Dat gaat waarschijnlijk pas op 23 augustus van start.