De Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman was direct betrokken bij de moord op de regeringskritische Saoedische journalist Jamal Khashoggi. Dat stelt een vrijdag vrijgegeven Amerikaans inlichtingenrapport.

"Wij oordelen dat de Saoedische kroonprins Mohammed Bin Salman zijn goedkeuring gaf aan een operatie in Istanboel in Turkije om de Saoedische journalist Jamal Khashoggi gevangen te nemen of te doden", luidt de hoofdconclusie van het rapport van Avril Haines, directeur van de Amerikaanse inlichtingendiensten.

De Amerikaanse inlichtingendiensten stellen dat de 35-jarige Bin Salman Khashoggi als een bedreiging voor Saoedi-Arabië zag en alle middelen geoorloofd achtte om hem het zwijgen op te leggen. Bovendien waren een belangrijke adviseur van de kroonprins en leden van zijn lijfwacht betrokken bij de moord op de journalist.

"Sinds 2017 heeft de kroonprins de volledige controle over de veiligheids- en inlichtingenorganisaties van het koninkrijk. Dat maakt het hoogst onwaarschijnlijk dat Saoedische functionarissen een dergelijke operatie konden uitvoeren zonder goedkeuring van de kroonprins."

Het Amerikaanse rapport bevat de namen van 21 personen die uit naam van Bin Salman betrokken zouden zijn geweest bij de Saoedische operatie.

Diplomatieke koorddans

Met de openbaarmaking van het rapport breekt de regering van de Amerikaanse president Joe Biden met het beleid van zijn voorganger Donald Trump. Die weigerde het rapport vrij te geven, ondanks een wet uit 2019 die dat verplichtte.

Biden heeft Saoedi-Arabië nodig als hij het kernakkoord met Iran uit 2015, waar de VS onder Trump uit stapte, in ere wil herstellen. Daarnaast is het Arabische koninkrijk een belangrijke speler in kwesties zoals de relatie tussen Israël en de Golfstaten en de strijd tegen islamitisch terrorisme.

De Amerikaanse regering probeerde de klap die de relatie tussen de twee landen te verwerken krijgt door de vrijgave van het rapport dan ook te verzachten. Biden belde met de Saoedische koning Salman en beide partijen lieten weten het bondgenootschap tussen de VS en Saoedi-Arabië heel belangrijk te vinden.

Journalist verdween spoorloos in consulaat

Khashoggi leefde ballingschap leefde in de VS en verdween in 2018 tijdens een bezoek aan het Saoedische consulaat in Istanboel. In de weken na de verdwijning werd duidelijk dat hij daar om het leven was gebracht. Zijn lichaam is nooit teruggevonden.

De Saoedische regering gaf uiteindelijk toe dat Khashoggi werd vermoord, maar ontkent dat kroonprins Bin Salman betrokken was bij de moord op Khashoggi. Vijf Saoedi's werden in eigen land ter dood veroordeeld voor betrokkenheid. Dat gebeurde tijdens een geheime rechtszaak, die internationaal werd gezien als een showproces. Hun straffen werd op verzoek van de nabestaanden van Khashoggi omgezet naar twintig jaar cel.