De Europese Unie legt sancties op aan vier Russen die een aandeel hebben in de opsluiting van de Russische oppositieleider Alexei Navalny in een strafkamp. Dat is maandag bekend geworden.

In Brussel gaan de namen rond van de procureur-generaal, de baas van het zogeheten Onderzoekscomité dat direct onder de president ressorteert en grote strafzaken onderzoekt, het hoofd van het gevangeniswezen en dat van de nationale garde.

De gestraften mogen niet meer naar de EU reizen en kunnen niet meer bij geld dat in Europa uitstaat. Om te voorkomen dat ze dat gauw terugsluizen, blijven hun namen geheim tot de strafmaatregelen ingaan. Dat zou volgende week moeten lukken, hoopt EU-buitenlandchef Josep Borrell, die maandag opdracht kreeg van de EU-landen om de sancties voor te bereiden.

De schatrijke industriëlen rond president Vladimir Poetin, van wie Navalny zelf graag zou zien dat de EU hen op de korrel neemt, blijven buiten bereik. Toch is teleurstelling over het uitblijven van hardere sancties volgens minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok niet op zijn plaats. Ze zijn "meer dan alleen symbolisch", meent hij.

Blok verwacht "groot symbolisch effect", omdat de EU-landen het bijvoorbeeld onderling relatief vlug eens werden over de sancties. Eerder viel het vaak niet mee om één lijn te trekken tegen Moskou.

Bovendien gebruikt de EU voor het eerst nieuwe sanctieregels, waardoor zij mensenrechtenschenders waar ook ter wereld en in elke zaak kan straffen. Nederland maakte zich lang sterk voor die Europese 'Magnitsky'-regels, vernoemd naar de in een Russische cel omgekomen klokkenluider Sergei Magnitsky.

De sancties "bijten ook wel degelijk", houdt Blok vol. "Ik vind niet dat je die twee kanten los van elkaar kunt zien." De Russische elite is graag in Europa en stalt er graag haar geld, memoreert hij.

Navalny verschijnt tweemaal voor de rechter in Moskou
90
Navalny verschijnt tweemaal voor de rechter in Moskou

Medestanders Navalny pleiten voor aanpakken oligarchen

Medestanders van Navalny pleiten voor het aanpakken van de zogeheten oligarchen rond Poetin, die volgens hen in Rusland de dienst uitmaken. Zulke sancties zouden het Kremlin pas werkelijk raken.

Het is echter moeilijk hard te maken dat deze oligarchen rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor bijvoorbeeld het opsluiten van Navalny, vrezen de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU. De Europese rechter zou daardoor weleens een streep door zulke sancties kunnen zetten.

Navalny werd vorige maand opgepakt en verdween achter de tralies omdat hij zich eerder bij justitie had moeten melden. De belangrijkste rivaal van Poetin herstelde op dat moment in Duitsland van een gifmoordaanslag, waarin hij de hand van het Kremlin herkende. Na die maar net mislukte aanslag legde de EU vorig jaar al een aantal andere Russen sancties op.