De Republikeinse leider van de Senaat Mitch McConnell zegt dat de voormalige Amerikaanse president Donald Trump "praktisch en moreel verantwoordelijk" was voor de dodelijke aanval op het Capitool van 6 januari. Hoewel McConnell tegen een veroordeling stemde en zijn partijgenoten opriep hetzelfde te doen, lijkt de Republikeinse partij te breken met de oud-president.

Trump werd zaterdag vrijgesproken in de afzettingszaak in de Amerikaanse Senaat. Hoewel een meerderheid van de honderd senatoren (57) voor een veroordeling stemde, was dit aantal stemmen onvoldoende voor de vereiste tweederdemeerderheid. Slechts zeven Republikeinse senatoren keerden zich tegen de voormalige president.

"Er is geen enkele twijfel mogelijk: Trump is praktisch en moreel verantwoordelijk voor de gebeurtenissen van die dag", aldus McConnell. "De mensen die het parlementsgebouw bestormden, hadden de indruk dat ze handelden naar de wensen en volgens de instructies van hun president."

De Republikeinse minderheidsleider in de Senaat was het eens met de aanklagers dat Trump samenzweringstheorieën uitte richting zijn achterban. Ook benadrukt hij dat Trump "vastbesloten was om de wens van de kiezer te negeren of op een andere manier de Amerikaanse instituties kapot te maken voor zijn vertrek". Volgens McConnell kan Trump nog steeds strafrechtelijk vervolgd worden als burger, maar mag de Senaat dit niet doen.

Meer Republikeinen verzetten zich tegen Trump

Ook andere senatoren waren het eens met de aanklagers dat Trump zich onverantwoordelijk en agressief gedroeg toen hij zijn aanhangers opriep naar het Capitool te komen. Zij zeggen echter dat de vervolging van een oud-president tegen de Grondwet indruist. Bovendien zou de uitsluiting van Trump bij de volgende presidentsverkiezingen het land alleen maar verder verdelen, zegt senator Rob Portman (Ohio).

De harde uitspraken van McConnell en andere Republikeinen moeten ondanks de vrijspraak en het uitblijven van consequenties niet onderschat worden. Naast de vraag of Trump zijn achterban tot rebellie had aangezet, ging de afzettingszaak ook om de toekomst van de Republikeinse partij.

Meer Republikeinen dan verwacht stemden voor een veroordeling van Trump en McConnell heeft met zijn uitspraken laten zien dat de partij als geheel niet meer achter de oud-president staat. Trump is nog altijd zeer populair onder een groot deel van het Republikeinse electoraat en daarom kan het zich publiekelijk afkeren van hem grote politieke gevolgen hebben.

In de eerste afzettingszaak tegen Trump (in 2019) stemde alleen de Republikeinse senator Mitt Romney voor een veroordeling van zijn baas. Afgelopen zaterdag stemden naast Romney nog eens zes partijgenoten voor een veroordeling, waarmee de steun voor de voormalige president aan het afbrokkelen is.

Hoofdaanklager: Blij om meerderheid te hebben overtuigd

De Democratische hoofdaanklager Jamie Raskin is teleurgesteld dat de zaak niet tot een veroordeling heeft geleid, maar zegt blij te zijn dat een meerderheid van de Senaat alsnog kon worden overtuigd. Nancy Pelosi, de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden, was woedend na de vrijspraak. Volgens haar zijn de Republikeinse senatoren die tegenstemden "lafaards".

Ook haalde ze uit naar McConnell, die in januari een versnelde impeachmentprocedure tegenhield. Trump was toen nog president en daardoor kon het argument dat een al vertrokken president niet vervolgd zou moeten worden nog niet aangevoerd worden.

Trump reageerde zaterdag tevreden op de vrijspraak. Volgens hem was het proces een nieuwe fase in "de grootste heksenjacht in de geschiedenis van het land". De 74-jarige oud-president wil mogelijk in 2024 opnieuw een gooi doen naar het presidentschap. Dat hoopten de Democraten met het proces te voorkomen.

Het historische tweede impeachmentproces tegen Trump begon afgelopen dinsdag en verliep ongekend snel. Het eerste proces tegen hem duurde 21 dagen en eindigde eveneens in vrijspraak.