Het leger in Myanmar heeft maandag een staatsgreep uitgevoerd. Regeringsleider Aung San Suu Kyi en andere prominente leden van haar partij zijn opgepakt. Wat is er aan de hand?

Waarom grijpt het leger in?

Volgens het leger heeft de regeringspartij NLD zich schuldig gemaakt aan verkiezingsfraude. Aung San Suu Kyi's partij won de verkiezingen vorig jaar met een grote meerderheid van de stemmen. De uitslag was teleurstellend voor de door het leger gesteunde partij. Het leger zegt dat tijdens de verkiezingen onregelmatigheden zijn geconstateerd, maar volgens waarnemers is dat niet het geval.

Aung San Suu Kyi won in 2015 de eerste democratische verkiezingen in het land sinds de jaren zestig, nadat in 2011 een einde kwam aan de militaire heerschappij. Het leger behield wel een deel van de macht. Zo bestaat een kwart van het parlement uit militairen. Als gevolg van de uitslag van de tweede verkiezingen moet het leger opnieuw een deel van de macht uit handen geven.

De relatie tussen de regering en het leger kwam onder druk te staan door de beschuldigingen van verkiezingsfraude. De spanningen liepen hoog op in de aanloop naar de eerste zitting van het nieuwe parlement. Het parlement zou deze maandag voor het eerst bijeenkomen. Een paar uur daarvoor werden Aung San Suu Kyi en andere politieke kopstukken van NLD opgepakt. Later op de dag werden de ministers vervangen.

Hoe reageren Myanmarezen op de staatsgreep?

Dat het leger nu weer aan de macht is, wordt door sommige Myanmarezen uitbundig gevierd. Maar niet iedereen is blij met de staatsgreep. Aung San Suu Kyi is in haar eigen land geliefd vanwege haar strijd voor democratie en verzet tegen de militaire junta die haar vijftien jaar lang in thuisdetentie hield. Daarvoor won ze diverse internationale prijzen, waaronder in 1991 de Nobelprijs voor de Vrede.

De stembusgang in november vorig jaar werd ook wel gezien als een referendum over Aung San Suu Kyi's democratische heerschappij. De woordvoerder van NLD sprak na de bekendmaking van de uitslag over een "verpletterende" overwinning, die aantoont dat Myanmarezen nog altijd vertrouwen hebben in Aung San Suu Kyi. Ze kreeg internationaal veel kritiek vanwege beschuldigingen over genocide op de Rohingya's, maar dat lijkt in Myanmar maar weinig invloed te hebben op haar populariteit.

Wat gaat er nu in Myanmar gebeuren?

Het leger meldt dat de macht is overgedragen aan generaal Min Aung Hlaing. Voor het komende jaar is de noodtoestand afgekondigd, omdat de soevereiniteit van de democratie zou worden bedreigd. Dat is volgens de grondwet mogelijk. Volgens het leger is dit noodzakelijk totdat de problemen met de verkiezingen zijn opgelost.

De NLD verklaart dat het leger weer een dictatuur van het land wil maken, maar het leger stelt juist de democratie te willen herstellen. Op Facebook worden mensen door de NLD opgeroepen zich te verzetten tegen een militaire staatsgreep, maar geen enkel lid van de partij heeft deze boodschap bevestigd.

De actie van het leger is inmiddels door veel landen - zowel omliggende als westerse - veroordeeld. Ook de Europese Unie wil dat de arrestanten worden vrijgelaten en dat de verkiezingsuitslag wordt gerespecteerd.