Tienduizenden Ethiopiërs zijn het land ontvlucht vanwege een groeiend conflict tussen de nationale regering enerzijds en het lokale bestuur van de Noord-Ethiopische provincie Tigray anderzijds. Het land balanceert op de rand van een burgeroorlog en onder meer de Verenigde Naties slaan alarm over de veiligheid van de burgers. Wat is er aan de hand?

Ethiopië is een federatie die is opgedeeld in tien verschillende regio's, die gebaseerd zijn op etniciteit, en twee bestuurlijk onafhankelijke regio's (waaronder hoofdstad Addis Abeba).

Het conflict in Ethiopië speelt tussen twee partijen: de huidige landelijke regering van premier Abiy Ahmed in Addis Abeba aan de ene kant, en het lokale bestuur van regio Tigray, de Tigray People's Liberation Front (TPLF), daar lijnrecht tegenover.

Na de burgeroorlog in 1991 greep laatstgenoemde partij de macht in het land. Tijdens het tientallen jaren durende landelijke bestuur van de TPLF voerde het onder meer een grensoorlog met Eritrea, waarbij tienduizenden doden vielen.

Het beleid van TPLF leidde tot ontevredenheid onder de bevolking en na jarenlange protesten kwam Ahmed in 2018 de macht. Hij beschreef de regeringsjaren van TPLF als "een duistere periode" en verving gelijk de hooggeplaatste ambtenaren van de TPLF. Ook probeerde hij de banden met Eritrea te herstellen, een van de redenen waarom hij in 2019 een Nobelprijs voor de Vrede ontving.

De regio Tigray ligt in het noorden van het land. (Infographic: ANP)

TPLF erkende regering Ahmed niet meer na onwettige verkiezingen

Terwijl Ahmed met de scepter zwaaide vanuit Addis Abeba, trok de TPLF zich terug naar eigen gebied in het noorden van het land. Daar liepen de spanningen tussen het lokale bestuur van Tigray en het landelijke bestuur steeds verder op.

Het beleid van Ahmed is erop gericht meer eenheid in het land te creëren door de verschillende besturen samen te voegen in een landelijk bestuur. Maar onder dat beleid namen de spanningen tussen de verschillende etnische groepen in het land juist toe, en laaide ook het etnisch gemotiveerde geweld weer op, concludeerden onder meer Amnesty International en de Atlantic Council. Verschillende etnische groepen voerden gerichte aanvallen op elkaar uit.

De spanningen bereikten een hoogtepunt toen Ahmed de verkiezingen in het land tijdelijk uitstelde vanwege het coronavirus. Als protest organiseerde de TPLF in september zelf verkiezingen in Tigray. Die won de partij met een overgrote meerderheid: 98 procent van de stemmen, een resultaat waarbij critici vraagtekens zetten.

De regering-Ahmed accepteerde de uitslag van de verkiezingen niet. Het kwaad was echter al geschied: TPLF verklaarde na de verkiezingen onmiddellijk dat de nationale regering geen legitieme macht meer heeft in Tigray en zei ook de regering-Ahmed niet meer te erkennen.

Met het sturen van troepen naar Tigray sloeg de vlam in de pan

Ahmed zag zich vervolgens gedwongen om op 4 november troepen naar Tigray te sturen. De lokale bestuurders waren niet alleen in opstand gekomen, maar vielen ook een legerbasis aan, aldus de premier.

Sindsdien komen meerdere berichten over burgerdoden, legeroffensieven en bombardementen uit het land. Al tienduizenden Ethiopiërs vluchtten richting buurland Soedan en hulporganisaties spreken over honderden doden in het gebied.

Verschillende organisaties hebben zich uitgesproken over het conflict, dat volgens hen dreigt te escaleren in een burgeroorlog. "Het gevaar van een grote humanitaire ramp is acuut", zegt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Hij is "diep bezorgd" over het negatief neerzetten van sommige etnische groepen en vreest voor de "kwaadaardige en dodelijke" gevolgen.