De Europese Unie moet eensgezinder, sneller en beter reageren op acute gezondheidscrisissen zoals de huidige COVID-19-pandemie. Bij een zeer ernstige crisis zou een Europese noodsituatie kunnen worden afgekondigd, staat in een voorstel dat de Europese Commissie woensdag presenteert.

De nieuwe voorgestelde maatregelen zijn "een antwoord op een aantal belangrijke lessen die we hebben geleerd uit de aanpak van de pandemie tot nog toe", aldus een woordvoerder van de Europese Commissie.

Tijdens de coronacrisis was de gezondheidsaanpak vooral de verantwoordelijkheid van de lidstaten. De Europese Commissie wil dat er tijdens een gezondheidscrisis meer vanuit Brussel wordt gecoördineerd, met betere uitwisseling van data, ziekenhuisbedden en medisch personeel tussen de Europese landen tot gevolg.

Het ECDC, de Europese tegenhanger van het Nederlandse RIVM, moet landen kunnen gaan adviseren over hun aanpak. Het instituut zou het aantal besmettingen in de lidstaten moeten bijhouden, zodat er zo nodig meteen ingegrepen kan worden. Ook zouden Europese laboratoria een netwerk moeten gaan vormen en zo eenduidige informatie moeten verschaffen.

Rutte eerder al terughoudend over Europese corona-aanpak

Bij een volgende epidemie mag de aanvoer van geneesmiddelen niet weer in de knel komen, vindt de commissie. Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) moet daarop gaan toezien. Als er tekorten ontstaan aan bijvoorbeeld virusremmers of beademingsapparaten voor de intensive care, zou het bureau kunnen ingrijpen.

Tot slot vindt de Europese Commissie dat bij ernstige crisis een Europese noodsituatie moet kunnen worden afgekondigd, waarbij de EU de verantwoordelijkheid voor de bevoorrading van medisch materiaal en behandelingen kan overnemen.

De commissie moet het over de plannen nog eens worden met de lidstaten en het Europees Parlement. Onder meer premier Mark Rutte was eerder al terughoudend over een Europese corona-aanpak. De EU heeft "geen meerwaarde" bij de bestrijding van de acute epidemie, zei Rutte vorige maand.