De schaal van vernieling na de grootschalige branden in de nacht van dinsdag op woensdag in Moria is "gigantisch", zeggen hulpverleners ter plaatse van Artsen zonder Grenzen en Stichting Bootvluchteling. Het vuur heeft niet alleen het kamp zelf, maar ook de duizenden onderkomens van migranten in de olijfgaarden rondom Moria vernietigd.

Aan de overkant van een weg, tegenover kamp Moria op het eiland Lesbos, staat Caroline Willemen van Artsen zonder Grenzen nu bij de medische kliniek, die gelukkig onbeschadigd is door de branden. Ze heeft niet geslapen vannacht. Met een klein team verleent ze hulp aan de achtergebleven kampbewoners.

Duizenden van de bijna dertienduizend bewoners vluchtten 's nachts van het vuur dat het overbevolkte kamp in lichterlaaie zet. Een deel van hen zit nu op de velden rondom het kamp. Anderen proberen naar de hoofdstad van Lesbos te komen, waar ze zijn tegengehouden door ordetroepen.

Willemen noemt het "een klein wonder" dat er bij de evacuaties niemand gewond is geraakt. "Ik liep net voor het eerst de olijfgaarden in en ruik de rook nog, het is een hallucinant zicht, de schaal van de vernieling is enorm". Zo'n 70 procent van het kamp is volgens lokale autoriteiten verwoest.

Mensen liggen rondom het kamp op karton, zonder dat er goede voorziening van water en voedsel is, zegt Karin Arendsen, veldcoördinator van Stichting Bootvluchteling, die ook in Moria is. "Het is afschuwelijk dat mensen aan hun lot worden overgelaten."

Het kamp is volledig verwoest. (Foto: Pro Shots)

Regering roept noodtoestand uit op Lesbos

De Griekse regering heeft woensdag de noodtoestand uitgeroepen op het eiland, met een looptijd van vier maanden. Extra ordetroepen zijn naar Lesbos gestuurd. De Griekse migratieminister zegt dat er tijdelijke tenten opgezet kunnen worden voor drieduizend mensen. Voor de overheid is het een monumentale opgave om verdere huisvesting te vinden.

“We spreken al jaren over de tikkende tijdbom Moria, maar ik had gehoopt dat ik het nooit met mijn eigen ogen zou zien.”
Caroline Willemen, Artsen zonder Grenzen

De oorzaak van de branden is onbekend. Lokale autoriteiten onderzoeken of ze zijn aangestoken. Berichten dat het gaat om migranten die in opstand kwamen tegen isolatiemaatregelen, zijn nog niet bevestigd. Brandweerlieden van persbureau AFP zeiden dat een groep migranten probeerde het blussen tegen te houden door met stenen te gooien.

Enorme effecten op mentale en fysieke gezondheid

"Het is de kroniek van de aangekondigde ondergang", zegt Willemen. "We spreken al jaren over de tikkende tijdbom Moria, maar ik had gehoopt dat ik het nooit met mijn eigen ogen zou zien. Het kamp leunt al zo lang tegen het breekpunt aan."

Op het verlaten van het kamp golden al zes maanden strenge beperkingen, vanwege de coronacrisis. Afgelopen week was het kamp al zo goed als afgesloten van de buitenwereld, nadat er voor het eerst een coronabesmetting werd vastgesteld. Het virus circuleerde al langer onder inwoners van Lesbos, maar sinds een week zijn ook 35 kampbewoners positief getest. Het is niet duidelijk waar zij zich bevinden.

"Sinds die lockdown worden mensen in hele slechte omstandigheden vastgehouden, met enorme effecten op hun mentale en fysieke gezondheid en zonder goede informatievoorziening. En dat terwijl het hen op geen enkele manier beschermt tegen corona. Sterker nog, het maakt het risico alleen groter", zegt veldcoördinator Arendsen.

"Dat het zo extreem moet escaleren," vervolgt ze, "bewijst nogmaals dat de enige oplossing is om het kamp te evacueren en mensen eerlijk over de Europese landen te verdelen."

Ravage in vluchtelingenkamp Lesbos na verwoestende brand
112
Ravage in vluchtelingenkamp Lesbos na verwoestende brand