Russen kunnen vanaf donderdag naar de stembus om zich uit te spreken over ingrijpende hervormingen, die president Vladimir Poetin tot 2036 in het Kremlin kunnen houden als hij wordt herkozen. Critici noemen dat een grondwettelijke coup.

Het referendum zal zeven dagen in beslag nemen.

Aan de kant van de oppositie bestaan zorgen over het houden van een referendum tijdens de coronapandemie en verkiezingsfraude. Ook klinkt de kritiek dat de 67-jarige Poetin al te lang aan de macht is.

Het aantal bevestigde besmettingsgevallen in Rusland passeerde woensdag de grens van 600.000, het op twee na grootste aantal besmettingen ter wereld. Elke dag worden duizenden nieuwe gevallen gemeld, hoewel de autoriteiten zeggen dat de besmettingspiek voorbij is.

De Russische regering liet weten dat alle mogelijke voorzorgsmaatregelen zullen worden getroffen voor het referendum.

Als de wijziging van de grondwet wordt goedgekeurd, zoals de verwachting is, zou Poetin zich na zijn huidige termijn in 2024 verkiesbaar kunnen stellen voor nog twee aaneengesloten termijnen van elk zes jaar.

Poetin is sinds 1999 aan de macht in Rusland

De voormalige KGB-agent is sinds 1999 aan de macht als president of premier. Wanneer hem wordt gevraagd of hij inderdaad van plan is opnieuw een gooi naar het presidentschap te doen, zegt hij nog geen besluit te hebben genomen.

Sommige critici denken dat Poetin van plan is zich vast te klampen aan zijn leiderschap, zoals Sovjet-leider Leonid Brezjnev die hoogbejaard en in het harnas stierf.

Anderen geloven dat hij de grondwet wil aanpassen om zijn opties open te houden. Dat zou voorkomen dat hij in aanloop naar 2024 op een zijspoor terechtkomt, waarna hij mogelijk alsnog een opvolger aanwijst. "Omdat de president nog geen opvolger heeft gevonden, heeft hij zichzelf aangesteld", zei Andrei Kolesnikov, onderzoeker bij de denktank Carnegie in Moskou.

Russische economie verkeert in een slechte staat

Poetin wordt gesteund door de staatsmedia en ondervindt geen directe bedreiging van de verdeelde oppositie. Zijn omvangrijke pakket grondwetswijzigingen zal daarom naar verwachting worden aangenomen, ondanks de stijgende werkloosheid, de zware effecten van het coronavirus op de Russische economie en het gebrek aan vooruitzicht op verbetering.

De Russische centrale bank voorspelt dat het bruto binnenlands product (bbp) dit jaar met 4 tot 6 procent zal krimpen. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) denkt dat die krimp zelfs 6,6 procent zal bedragen.

"Poetin heeft geen makkelijke middelen voor het stimuleren van een economie die voor de crisis al leek te zijn gestagneerd, wat zijn publieke steun aantastte", schreef het politiek adviesbureau Eurasia Group in een analyse. "Poetin zal het lastig krijgen om te voldoen aan de publieke verwachting dat de economie zal aantrekken."

Deskundigen van staatsopiniepeiler VTsIOM verwachten dat 67 tot 71 procent van de stemmers desondanks voor de grondwetswijzigingen zal stemmen. De oppositie noemt het referendum bedrog en zegt fraude te vrezen.

Oppositie roept op tot boycot

Oppositieleider Alexei Navalny heeft zijn aanhangers opgeroepen de stembusgang te boycotten. "Stemmen over de wijzigingen is illegaal, nutteloos en gevaarlijk voor uw gezondheid", schreef hij in aanloop naar het referendum. "U kunt het boycotten. Dat zou een juiste en eerlijke beslissing zijn."

De Communistische Partij, die Poetin meestal steunt bij grote besluiten, heeft zich ook uitgesproken tegen de voorgenomen grondwetswijzigingen. Partijleider Gennady Zyuganov zei dat Poetin "nu al meer macht heeft dan een tsaar, een farao en een secretaris-generaal van de Communistische Partij bij elkaar".

Poetins populariteitscijfer is momenteel 59 procent, stelt de onafhankelijke opiniepeiler Levada, die door het Kremlin wordt weggezet als onbetrouwbaar. In de meeste landen geldt dat als een hoog percentage, maar voor Poetin is het cijfer sinds 1999 niet meer zo laag geweest. Staatspeilers schatten zijn huidige populariteit op iets boven 60 procent.